نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: علل جنگهای داخلی (مداخله بیگانگان)
مداخلات پاکستان
پاکستان یکی از فعالترین بازیگران و نماینده امریکا در عرصه استخباراتی افغانستان است. از دهه 1980، زمانی که جهاد علیه اشغال شوروی حمایت میشد، ای اس آی (سرویس اطلاعات نظامی پاکستان) نقش کلیدی در حمایت از مجاهدین افغانستان ایفا کرد. پس از خروج شوروی، پاکستان به مداخلات خود، بهعنوان وسیلهای برای ایجاد یک حکومت مطیع در کابل و برای محدود کردن نفوذ هند در افغانستان تلاش نمود. (غافل از اینکه افغانان قهرمان هرگز مطیع هیچ نیروی خارجی نمیشوند). افغانستان و پاکستان دو کشور همسایه مسلمان، دارای مشترکات تاریخی، فرهنگی، نژادی، زبانی و دینیاند و ۲۴۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارند. با وجود داشتن این مشترکات، روابط میان این دو کشور همیشه تیرهوتار بوده است. یکی از عوامل تنش میان این دو همسایه، منازعه بر سر خط دیورند است. این خط در سال ۱۸۹۳ بین عبدالرحمان خان و مورتیمر دیورند، نماینده سیاسی هند بریتانوی، بهعنوان مرز مشترک بین امپراتوری هند بریتانوی و افغانستان تعیین شد. پس از تجزیه شبهقاره هند به دو کشور هند و پاکستان، حاکمیت این مناطق از سوی بریتانیا به پاکستان واگذار شد؛ اما افغانستان آن را بخشی از خاک خود میدانست که بریتانیا پس از ترک شبهقاره باید آن را برمیگرداند. در مقابل، انگلیسها به خواست افغانستان اعتنا نکردند. بهاینترتیب، ادعای ارضی افغانستان بر مناطق آنسوی خط دیورند بر روابط این دو کشور برای همیشه سایه انداخت. بهخصوص در دوره صدارت محمد داوود خان به دلیل حمایت وی از جداییطلبان پشتون و بلوچ، روابط این دو کشور به حدی آشفته شد که پاکستان تمام مرزهای خود با افغانستان را بست، کنسولگری افغانستان در پشاور را تعطیل و نیروهای نظامی خود را در مرز بین دو کشور مستقر کرد. تیره شدن روابط باعث شد، محمدظاهرشاه، داوود خان را وادار به استعفا و برای عادیسازی روابط تلاش کند. سرانجام با میانجیگری شاه ایران، هر دو کشور روابط خود را عادی کردند؛ اما پس از کودتای سال ۱۹۷۳ و روی کار آمدن داوود خان، دیورند یکبار دیگر محور اصلی سیاست خارجی کابل شد. در مقابل، حکومت پاکستان، در صدد حمایت و شناسایی از کسانی¬ برآمد که ضد حکومت محمد داوود بودند و کوشش نمود از آنان حمایت نمایند. به همین ترتیب پاکستان باحمایت از مخالفین توانست بر علیه محمد داوود در افغانستان، دست بالا پیدا و او را وادار به عقبنشینی از سیاست پشتونستانخواهی کند. کودتای کمونیستی و تجاوز اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان که باعث بیثباتی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی در این کشور شد، زمینه بیشتر نفوذ پاکستان در افغانستان را مهیا کرد. از آن زمان تاکنون پاکستان بازیگر اصلی جنگ و صلح افغانستان است.
رد پای کمونیزم
