نویسنده: محبوبی
فصل دوم: زندان های خوفناک افغانستان
ادامه زندان پلچرخی
زندان پلچرخی در دورهی اول امارت اسلامی
امارت اسلامی یک حرکت دینی بود که بهصورت عملی در سال 1373 (1994 میلادی) دقیقاً زمانی که آتش جنگهای داخلی در افغانستان شعلهور بود و جنگسالاران درگیر جنگهای تنظیمی بین خودشان بودند، از شهر قندهار شروع به فعالیت نموده، پرچم سفید امارت اسلامی را برافراشتند. هدف از شکلگیری این حرکت ایستادگی در مقابل استبداد و بیرحمی زورمندانی بود که در نتیجه جنگهای داخلی به قدرت رسیده بودند و با استفاده از خلأ قدرت بر مردم عام بیداد میکردند. ازاینجهت، حرکت اسلامی طالبان بهزودی مورد حمایت مردم قرار گرفت و این یکی از دلایل مهم برای رسیدن امارت اسلامی به اریکهی قدرت بود که در نیمه سال 1375 (1996 میلادی) به واقعیت پیوست. سیستم عدالت جنایی طرح شده از جانب امارت اسلامی، مبتنی بر تفسیری از شریعت اسلامی و اصول محاکمات اسلامی بود. امارت اسلامی در پی این بود تا با تعدیل سیستم عدالت جنایی و قوانین مربوطه، بر اساس شریعت اسلامی، سیستم جدیدی را برای عدالت جنایی در افغانستان پیریزی نماید. اما به دلیل اینکه همواره در حالت جنگ با تنظیمهای قدرتطلب قرار داشتند، فرصت کافی برای عملی نمودن این طرح میسر نشد. حبس در این دوره بهعنوان مجازات اصلی کاربردی نداشت؛ زیرا امارت اسلامی حدود و قصاص را بر مجرمین در انظار عامه تطبیق میکرد و اگر حبس و زندانی هم بوده، برای انتظار عملیشدن مجازات اصلی که همان اجرای حدود و قصاص باشد، بوده است.
زندان پلچرخی در این دوره نیز بهعنوان مرکز نظامی و محل سلب آزادی برای اشخاصی استفاده میگردید که در حال انتظار مجازات اصلی مانند قصاص، اعدام و… بودند. در کنار سایر مجرمین، مشتریان همیشگی زندان پلچرخی معمولاً کسانی بودند که در رعایت فرهنگ اسلامی کوتاهی میکردند. قابل به ذکر است که افرادی که در رعایت فرهنگ اسلامی کوتاهی میکردند، نخست برای مدت یک هفته در نهاد امر بالمعروف و نهی از منکر نگهداری میشدند. این نهاد اشخاص توقیف شده را تحت آموزش ابتدایی دینی قرار میداد و در پایان هفته از آموختههایشان امتحان اخذ میشد. افراد کامیاب از توقیف رها میشدند و کسانی که در این آزمایش ناکام میماندند، جهت آموزش بیشتر به زندان پلچرخی فرستاده میشدند. در این دوره چهارمین قانون محابس و توقیفخانهها تصویب و کلمه جمهوری دموکراتیک افغانستان از متن قانون حذف و امارت اسلامی افغانستان در آن درج گردید. ازآنجاییکه امارت اسلامی در این دوره، از بدو به قدرترسیدن تا کنار گذاشتهشدن از قدرت با تجاوز آمریکا، همواره با جنگسالاران قدرتطلب درگیر بود، نظام زندان در افغانستان و بهخصوص زندان پلچرخی که در حالت بدی قرار داشت و بناهای فیزیکی آن پس از سپری نمودن جنگهای خانمانسوز داخلی با مشکلات جدی مواجه شده بود، بهبود نیافت و در این دوره برنامه و پلان انکشافی مشخصی برای بازسازی نهادهای دولتی عملی نشد و بهخصوص در زمینهی زندانها تحول مثبتی پدید نیامد. البته ناگفته نباید گذاشت که در این دوره، دیگر از شکنجههای خوفناک و هولناک مظلومان و بیگناهان در زندان پلچرخی خبری نبود. دیگر کسی به جرم مسلمان بودن یا به جرم ضد کمونیست بودن مجازات نمیشد و دیگر شورویهای کمونیست وجود نداشتند که بر زندانیان زن تجاوز نمایند و یا اعمال شنیع دیگری را مرتکب شوند. زندان پلچرخی در این دوره، فقط مکانی بود برای تأدیب و آموزش کسانی که از معلومات ابتدایی و ضروری دین بیخبر بودند و در رعایت فرهنگ اسلامی کوتاهی میکردند و یا مجرمینی که در انتظار اجرای حدود شرعی بودند.