افغانستان در چنگال کمونیسم

نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل دوم: افغانستان و کمونیسم
قیام‌ها و مقاومت‌های ضد کمونیست
قیام چنداول
ادامه

پس از این قیام خانه‌های چنداول به دستان بی‌مهر تاراج‌گران سپرده شد و مردان و زنان چنداولی را به کشتارگاه بردند و بعدها شایع شد که هزارها مرد و زن چنداولی به اتهام دست داشتن در این قیام، به دست جلادان کمونیست به درجه‌ی شهادت نائل آمدند (حق‌شناس، 1363: 392-393).
«آنتونی هی‌من» روزنامه‌نگار غربی در مورد قیام چنداول و پیامدهای سنگین آن می‌نویسد: «اولین قیامی که به وسیله‌ی مردم کابل بر پاشد، در شهر کهنه‌ی کابل در محله‌ی جاده‌ی میوند و در روز سه شنبه 23 جون 1979 بود. این تظاهرات به خوبی سازمان داده شده بود و هدف از بر پا کردن آن تحریک همه مردم از سنی و شیعه بود. صدها نفر با پرچم‌های سبز در جاده‌ی میوند به راه افتادند. سازمان‌دهندگان، جزوه‌هایی بر ضد حکومت پوشالی کمونیست دست‌نشانده‌ی تره‌کی بین مردم پخش می‌کردند. چندین هزار نفر از مردم به تظاهرات کنندگان پیوستند. اما این افراد فقط مسلح به کارد و چماق بودند. سپاهان سررسیدند و به مدت چهار ساعت سربازانی که تا به دندان مسلح بودند، به تظاهرات کنندگان و عابران تیر شلیک کردند و عده‌ی زیادی را کشتند. افرادی که زنده مانده بودند به کوچه‌ها تنگ جاده‌ی میوند پناه بردند. شفاخانه‌های کابل به رغم همدردی داکتران حاضر به قبول مجروحین برای مداوا نبودند، زیرا می‌ترسیدند از سوی حکومت تنبیه شوند. کارکنان شفاخانه‌ها حق داشتند که بترسند، میزان بی‌رحمی‌ای که در دنبال این تظاهرات ناموفق اعمال شد، هرگز در خارج ارزیابی نشده است» (آنتونی هی‌من، 1364: 213-215).