تالیف: وهبه زحیلی
ترتیب کنند: کـرار
موضوع:حقوق اطفال و سالمندان
انواع معاملات و تصرفات کودک
2_ تصرفاتی که مطلقاً به ضرر او تمام شود
مانند اینکه اموالی از مالکیت او بدون مقابل و جایگزین خارج شود. یا زن او طلاق داده شود و به جای او اقدام به بخشیدن و صدقه دادن و وقف اموال بشود، یا نسبت به پرداخت قرض یا دیه دیگران تعهدی در ارتباط با او انجام بگیرد. همه اینها از طرف کودک ممیز ـ هرچند با اجازه ولی باشد ـ صحیح نیستند؛ زیرا خود ولی حق اینگونه تصرفات در اموال او را ندارد.
3_ تصرفات و تصمیماتی که نفع و ضرر آنها هر دو ممکن است
اینگونه دخل و تصرف در اموال کودکان ممیز مانند: خرید و فروش و اجاره و نکاح و امثال آن از طرف خود کودک به شرط اجازه ولی سرپرست جایزند و مبنای صحت آن برخورداری او از «اهلیت اداء» است. چنانچه ولی اجازه چنین کاری را به او ندهد، آن تصرفات او متوقف میشود و عملی شدن آن به اجازه ولی موکول میگردد و چنانچه اجازه آن را داد اجرا میگردد و در غیر اینصورت باطل اعلام میشود؛ زیرا اجازه دادن ولی «اهلیت اداء ناقص» او را جبران مینماید و آن دخل و تصرف به منزله صدور آن از صاحب اهلیتش تلقی میگردد.
اما در «مرحله بلوغ» هرگاه کودک همراه با وجود عقل سالم به بلوغ جسمی هم رسید، «اهلیت اداء کامل» را پیدا مینماید. و این اهلیت دخل و تصرف کامل مشروط به آن است که یکی از عوارض و موانع اهلیت جلو آن را سد ننماید. در این صورت نوجوان اهلیت ادای تکلیف شرعی را پیدا میکند و انجام آنها بر او واجب میشود و اگر آنها را ترک کند دچار معصیت و مسئولیت میگردد و همه تعهدات و تصرفات مالی و پیامدهای آن از طرف او صحیح و مشروع است، و در مورد همه اعمال خود، مسئولیت دنیوی و اخروی دارد.
فقـه خـانواده
