تالیف: عمروخالد
موضوع:مفهوم توبه
ادامه
برادرانم! توبه کنید! چه کسی این سخنان را میشنود و توبه نمیکند؟ همین الآن که در جای خود نشستهاید، شما آمادهاید که توبه کنید. حالا بیایید تا در مورد شرایط توبه صحبت کنیم. شروط توبه چیست؟
شروط توبه بسیار ساده و روشن است:
- پشیمانی از گذشته.
- ترک گناه در حال حاضر.
- عزم بر عدم بازگشت به آن.
در مورد گذشته، باید از آنچه که انجام دادهاید پشیمان باشید و باید عزم راسخ برای عدم بازگشت به آن داشته باشید. در حال حاضر باید از ارتکاب گناه دست کشید و متوقف شوید. در آینده نیز باید با پشیمانی واقعی و تصمیمی قاطع از آنچه در گذشته انجام دادهاید، دست بردارید.
پشیمانی چیست؟ پشیمانی یک درد در دل است. شاید در میان ما کسی باشد که گناه را در برابر چشمانش ببیند و قلبش از این گناه پشیمان و دردمند باشد. پشیمانی به معنای دردی در قلب است که از شدت درد معصیت و غفلت سالهای متمادی حاصل میشود، حتی اگر گنهکار نباشید. پشیمانی به اشکهای ریخته شده، به سوزش دل، به پریشانی و اضطراب در قلب بیان میشود.
کمترین میزان پشیمانی چیست؟ کمترین میزان پشیمانی آن است که قلبت به درد آید، دردی در قلب و لرزشی در دل. عبدالله بن عمر رضیالله عنهما گفته است: «کسی که مرتکب گناهی شد و قلبش به خاطر انجام آن به لرزه افتاد، این گناه از نامه عمل او پاک میشود.»
اولین شرط توبه، پشیمانی و ندامت است، اما کسی که با زبان میگوید: «خدایا! من هرگز این کار را دوباره انجام نمیدهم»، ولی قلبش بیتوجه و بیاعتناست، توبهاش درست نیست. پشیمانی، اساسیترین رکن توبه است.
شرط دوم: ترک گناه. نگو: «خدایا! توبه کردم، ولی هنوز همان گناه را انجام میدهی.» این ناسپاسی و کفران است. شرط سوم: ترک کردن و متوقف شدن. نگذارید گناه به شما بازگردد. کسی که پشیمان میشود و از گناه دست میکشد، اما دوباره به آن باز میگردد، خداوند را به مسخره گرفته است. باید اراده قوی داشته باشید و بدانید که هرگز دوباره به گناه باز نخواهید گشت.
آیا سخت است؟ خیر، اینها چیزهایی از قلب هستند و قلب انسان است که باید تصمیم بگیرد. برخی از مردم در دل خود توبه کردهاند، اما دیگران از آن بیخبرند.
خداوند در قرآن میفرماید: وَٱلَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَـٰهًا ءَاخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ ٱلنَّفْسَ ٱلَّتِى حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَ مَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ أَثَامًا (۶۸) يُضَـٰعَفْ لَهُ ٱلْعَذَابُ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا (۶۹) إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَـٰلِحًا فَأُو۟لَـٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِهِمْ حَسَنَـٰتٍۢ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًا (۷۰) وَمَن تَابَ وَعَمِلَ صَـٰلِحًا فَإِنَّهُۥ يَتُوبُ إِلَى ٱللَّهِ مَتَابًا (۷۱). الفرقان.
«و کسانی که با خداوند معبود دیگری نمیخوانند و نفسهایی را که خداوند حرام کرده است نمیکشند، و زنا نمیکنند، و کسی که این کارها را انجام دهد عذابش را خواهد دید، مگر کسی که توبه کند، ایمان آورد و عمل صالح انجام دهد. خداوند بدیها و گناهان آنان را به خوبیها و نیکیها تبدیل میکند.»
این آیه، بشارتی است برای کسانی که توبه میکنند و نشان میدهد که گناه از نامه عمل محو میشود و به جای آن نیکی نوشته میشود. هر کس که در گذشته مرتکب گناه شده باشد، اگر توبه کند، خداوند نه تنها گناهانش را میبخشد، بلکه آنها را به حسنات تبدیل میکند.