نویسنده: محبوبی
فصل چهارم: کاپیتالیسم
- اصول کاپیتالیسم
نظام سرمایهداری بر پایه اصول و قواعدی استوار است که به آن نظم و ثبات میبخشند. این اصول، چارچوبی را فراهم میکنند که در آن اقتصاد بر اساس رقابت، آزادی فردی و انگیزه سود عمل میکند. در ادامه، به بررسی دقیق اصول و مبانی اصلی نظام سرمایهداری میپردازیم.
أ. لیبرالیسم اقتصادی
لیبرالیسم اقتصادی، یکی از مهمترین اصول فکری و فلسفی نظام سرمایهداری است. این اصل، ریشه در فلسفه دئیسم و اندیشههای اقتصاددانان فیزیوکرات و کلاسیک دارد. به طور کلی، لیبرالیسم به معنای اعتقاد به آزادی فردی است و شامل دو مفهوم اصلی است: اصالت فرد و آزادی فردی.
در نظام سرمایهداری، افراد آزاد هستند که روشها و استراتژیهای مختلفی را برای بهرهبرداری از منابع موجود انتخاب کنند. این آزادی، به این دلیل است که هر فرد بهتر از دیگران قادر به قضاوت درباره منافع شخصی خود است. در این نظام، فرد و منافع او در مرکز اجتماع قرار دارد و بر جامعه تقدم دارد.
ب. اصل رقابت
رقابت، یکی از اصول کلیدی نظام سرمایهداری است که به همین دلیل، این نظام را گاهی “نظام رقابتی” نیز مینامند. اصل رقابت با لیبرالیسم اقتصادی ارتباط نزدیکی دارد و بهعنوان یکی از مبانی فکری این نظام نیز شناخته میشود.
در بازار رقابتی، تعداد زیادی تولیدکننده و فروشنده وجود دارند که کالاها و خدمات مشابهی را عرضه میکنند. سهم هر یک از این تولیدکنندگان و فروشندگان از بازار بسیار کوچک است و هیچکدام نمیتوانند بر قیمتها تأثیر مستقیم بگذارند. این رقابت، باعث میشود که قیمتها به سطحی تنظیم شوند که سود متعارف را تأمین کند (مشکات، 1394: 260).