نویسنده: نهضت
فصل دوم: حقوق بشر اسلامی
ماهیت حقوق بشر در اسلام
ب. جامعیت داشتن
اسلام گرفتن جان انسان دیگری را جرمی علیه تمام بشریت میداند و در مقابل، نجات جان یک انسان از مرگ و نابودی را نعمتی برای همه انسانها قلمداد میکند. قرآن کریم در این باره میفرماید: «مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا» (مائده: ۳۲). این آیه نه تنها قتل را ممنوع میکند، بلکه ارزش حیات هر انسان را برابر با حیات تمام بشریت میداند.
در احادیث نیز بر اهمیت حفظ حیات تأکید شده است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) فرمودند: (نابودی دنیا نزد خداوند آسانتر از کشتن یک مسلمان است). همچنین ایشان در حدیث دیگری فرمودند: «مَنْ قَتَلَ مُعَاهِدًا لَمْ يَرِحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ»( البخاری، 6، 2533). کسی که فردی معاهد (غیرمسلمان تحت پیمان) را بکشد، بوی بهشت را احساس نخواهد کرد. و در حدیثی دیگر آمده است: «مَنْ قَتَلَ ذِمِّيًّا لَمْ يَرِحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ»(النسائی، 8، 23). کسی که فردی از اهل ذمه (غیرمسلمان تحت حمایت حکومت اسلامی) را بکشد، خداوند بهشت را بر او حرام میکند. اینها نمونه های اعلای از حقوق بشر در اسلام است.
به هر حال می توان گفت: حق حیات در اسلام به عنوان یکی از مقدسترین حقوق انسانها شناخته میشود. این حق نه تنها از طریق آیات قرآن و احادیث پیامبر (صلی الله علیه وسلم) مورد تأکید قرار گرفته، بلکه با قوانین و احکام شرعی دقیقی محافظت شده است. هرگونه تجاوز به این حق، چه از طریق قتل و چه از طریق اعمالی که حیات انسان را تهدید میکنند، جرمی بزرگ محسوب میشود و مجازات سختی در پی دارد. اسلام با این رویکرد، کرامت و ارزش ذاتی انسان را به عنوان موجودی که جانش در نزد خداوند محترم است، به رسمیت میشناسد.