تألیف: اسماعیل راجی الفاروقی
توحید؛ به مثابهی یک نظرگاه تفسیر کنندهی جهان
مسئولیت و محاسبه
حال که انسان به منظور همگامی و همنوایی نفس، جامعه و محیط خود با نظام الهی ملزم است که آنها را تغییر دهد و قادر است که این کار را انجام دهد و حال که هر گونه هدف موجود در فعل وی فرمانبردارانه است و میتواند فعل خود را دریافت کند و غایت خویش را مجسم سازد، نتیجهی ضروری [این دو] این خواهد بود که انسان مسئول است؛ چرا که اگر انسان مسئول نباشد و به خاطر افعال خود مورد محاسبه قرار نگیرد، بار دیگر تشکیک به صورت امری گریز ناپذیر درخواهد آمد.
از این رو، حساب یا تحقق مسئولیت، شرط لازم برای التزام اخلاقی و الزام اخلاقی است و این امر، از خود ماهیّتِ «معیاریت سنجشگری» ناشی میگردد. مهم نیست که حساب در مکان
زمان صورت بگیرد یا در پایان یکی یا هر دوی آنها. با این حال، ناگزیر باید صورت بگیرد. اطاعت از خداوند، انجام دادن آنچه که او امر کرده است و محقق ساختن نظام وی یعنی رسیدن به رستگاری، خوشبختی و آسانی. برعکس، معصیت، مایهی جلب مجازات، سختی، بدبختی و دردهای زیانکاری خواهد شد.