تألیف: اسماعیل راجی الفاروقی
توحید به مثابهی نخستین اصل در فلسفهی ماوراء الطبيعي
جنبهی محتوا
شهادت «لا اله الا الله»، یعنی ایمان به اینکه خداوند به تنهایی آفریدگاری است که به هر شيء وجود خاص خود را عطا کرده است و او در هر رخداد، سبب / علت اَعلی، آخرین بازگشتگاه همهی موجودات و اول و آخر است. قائل شدن به این شهادت با رضایت و اطمینان، و فهم آگاهانه از محتوای آن، به این ادراک منجر میگردد، که همهی اشیاء و حوادث موجود در پیرامون ما و نیز همهی آنچه که در عرصهی طبیعی، اجتماعی و روانی رخ میدهد، کارِ خدا و اجرای یکی از غایات (مد نظر) او است.
هر گاه این ادراک تحقق یابد، به صورت طبیعت ثانویهی انسان در میآید و در طول زمانهای بیداری، از وی جدا نمیگردد. در نتیجه، انسان در تمام لحظات حیات خویش، در سایهی این ادراک زندگی میكند زمانی که انسان امر و فعل خداوند را در هر چیز و هر رخداد، دریابد، از مبادرت و اقدام الهی، تبعیت میکند؛ چرا که از جانب خداوند است.