نویسنده: نهضت
فصل سوم: حقوق بشر در ترازوی نقد (مقایسهی غرب و اسلام)
مقایسه حقوق بشر غربی با اسلام
أ. از حیث منشأ
بر پایهی تعریف آیزایا برلین، آزادی به معنای «فقدان موانع در راه تحقق آرزوهای انسان» است (آرمین، ۱۳۷۸: ۱۳۲). این تعریف، گویای تفاوت بنیادین در منشأ حقوق بشر از دیدگاه غرب و اسلام است. در نظام حقوقی اسلام، حقوق انسان بر پایهی وحی الهی و فطرت تکوینی استوار است که خارج از ارادهی بشری تعریف میشود. این حقوق، که در بطن آفرینش نهفته است، از طریق شریعت اسلام تشریح شده و به عنوان هدایتی الهی، محدودیتها و تکالیف انسان را مشخص میکند. در مقابل، حقوق بشر در غرب بر ارادهی انسانی و خواست جمعی مبتنی است؛ جایی که انسان به عنوان محور هستی، هم مبدأ و هم مقصد حقوق شمرده میشود. این تفاوت، دو نظام حقوقی متمایز را شکل میدهد: حقوق الهیِ مبتنی بر شریعت در اسلام و حقوق زمینیِ مبتنی بر قرارداد اجتماعی در غرب.