تألیف: عبدالرحمن حسن حبنکه المیدانی
عبرت و پندهایی که میتوان از نیرنگهای یهود نسبت به پیامبر صلی الله علیه و سلم و یارانش استنباط کرد
در مقابل نیرنگ های بیش از حد یهود – که قسمتی از آن ذکر شد ـ بر مسلمانان لازم است که خودشان را از شر یهود حفظ کنند و در هر امری از آنان برحذر باشند و در برابر دشمنانی که با مسلمانان رفت و آمد داشتند، احتیاط کنند. آن دشمنانی که در صلح و جنگ همسایه مسلمانان هستند و دسیسه می چینند، و منتظر فرصت اند و لغزشها را غنیمت می شمارند تا مسلمانان را سرکوب کنند. به همان ترتیب حوادث شان به ما عبرتها و پندهایی می آموزد، که لازم است در آن دقت و تأمل کنیم و آن سلوک و رفتاری که به ما می آموزد ـ که لازم است، در رویارویی با یهود و کسانی که در صفات نیرنگ و حیله و نفاق و خباثت و پیمان شکنی و خیانت و از این قبیل پلیدیها که شاخصه بارز یهود در طول تاریخ همانند یهود هستند ـ در هر زمانی به آن عمل کنیم امتی که از تجربه های گذشتگان استفاده نمی کند و از آن تجربه ها پند نمی آموزد، امتیست که شایستگی پیشرفت ندارد و اسباب ترقی را به دست نمی آورد، بلکه در تجارب خاص خودش دست و پا میزند و کورکورانه راه میرود؛ در حالی که دیگران اضافه بر میراث فکری گذشتگان، در ابتکارات نوین نیز گوی سبقت را ربوده اند.
این پند و اندرزها شامل توصیه هایی به شرح زیر است:
۱. بردباری و شکیبایی و سعه صدر و هماهنگ حرکت کردن و کارها را دقیق و کامل انجام دادن همراه با عمل مداوم و مصرانه که برای مداوا و اصلاح باید برنامه ریزی بلند مدت داشته باشیم.
۲. احتیاط و پرهیز و هوشیاری همیشگی.
۳. اعتماد نکردن به کسانی که از آنان نیرنگی دیده شده و نشانه هایی از فریب و نفاق در آنان ظاهر شده است.