نویسنده: اسماعیل امینی
در هنگامهای که جهان مدعی دفاع از حقوق بشر و کرامت انسانی است، صدور حکم اعدام برای اسیران فلسطینی از سوی اسرائیل، نهتنها نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بینالملل است، بلکه زخمی عمیق بر پیکر وجدان جمعی انسانها بهشمار میآید. اسیر، در هر نظام حقوقی و اخلاقی، انسانی است که از میدان نبرد خارج شده و دیگر تهدیدی محسوب نمیگردد؛ از همین رو، برخورد با او باید در چارچوب کرامت انسانی و اصول انسانی تعریف شود، نه در سایه انتقام و خشونت.
از منظر حقوق بینالملل، بهویژه کنوانسیونهای ژنو، اسیران جنگی و بازداشتشدگان در منازعات مسلحانه، دارای حقوقی مشخص و غیرقابل سلب هستند. این حقوق، شامل مصونیت از شکنجه، رفتار غیرانسانی، و مجازاتهای خودسرانه میشود. صدور حکم اعدام، بهویژه در شرایطی که محاکمهها عادلانه، شفاف و مستقل نباشند، مصداق بارز نقض عدالت قضایی و اصول دادرسی منصفانه است. چنین اقدامی، نهتنها مشروعیت حقوقی ندارد، بلکه بنیانهای نظم بینالمللی را نیز به چالش میکشد.
اما فراتر از قوانین بشری، ادیان آسمانی نیز بر حرمت جان انسان تأکید ویژه دارند. در اسلام، که دین رحمت و عدالت است، اسیر جایگاهی ویژه دارد؛ قرآن کریم مسلمانان را به نیکی با اسیران فرا میخواند و حتی در اوج قدرت، عفو و احسان را بر مجازات ترجیح میدهد. در مسیحیت نیز، آموزههای محبت و بخشش، انسان را به رفتار انسانی حتی با دشمنان توصیه میکند. یهودیت اصیل نیز، که بر عدالت و حرمت جان تأکید دارد، کشتن بیگناهان و رفتار غیرانسانی را مردود میشمارد. بنابراین، چنین اقداماتی نهتنها با روح ادیان، بلکه با اساس تعالیم الهی در تضاد است.
اعدام اسیر، در حقیقت، خاموش کردن صدای انسانی است که دیگر سلاحی در دست ندارد؛ این نه عدالت است و نه امنیتآفرین، بلکه چرخهای از خشونت را تداوم میبخشد. تاریخ نشان داده است که ظلم، هرچند موقتاً قدرتنمایی کند، در نهایت در برابر حقیقت و عدالت سر فرود میآورد.
امروز، مسئولیت جامعه جهانی، اندیشمندان، نهادهای حقوقی و رهبران دینی آن است که در برابر چنین رفتارهایی سکوت نکنند. سکوت در برابر ظلم، بهنوعی همدستی با آن است. باید صدای عدالت را بلند کرد و از کرامت انسانی دفاع نمود؛ چرا که اگر انسانیت در برابر چنین فجایعی خاموش بماند، فردا دیگر چیزی از آن باقی نخواهد ماند.