نویسنده: اسماعیل امینی
آیا خاور میانه صاحبانی ندارد؟
خاورمیانه، این قلب تپنده تاریخ و تمدن، هرگز سرزمینی بیصاحب نبوده است که قدرتهای فرامنطقهای بخواهند برای آن سرنوشت تعیین کنند. مردمان این دیار، با پیشینهای ژرف از فرهنگ، ایمان و هویت، خود صاحبان اصلی این سرزمیناند؛ اما آنچه در عمل رخ داده، نه احترام به این مالکیت تاریخی، بلکه تحمیل ارادهای بیرونی از سوی قدرتهایی است که در پی منافع خویش، مرزهای استقلال دیگران را نادیده میگیرند.
ایالات متحده آمریکا، در چارچوب یک سیاست آشکار امپریالیستی، همواره تلاش کرده است تا با دخالتهای مستقیم و غیرمستقیم، معادلات سیاسی و امنیتی خاورمیانه را به نفع خود شکل دهد. این دخالتها نه از سر دلسوزی برای ملتها، بلکه برای تضمین منافع اقتصادی، تسلط بر منابع انرژی و حفظ برتری ژئوپلیتیکی صورت گرفته است. در چنین نگاهی، ملتها نه بهعنوان صاحبان حق، بلکه بهمثابه ابزارهایی در بازی قدرت تلقی میشوند.
امپریالیسم، در ماهیت خود، نفیکننده استقلال ملتهاست؛ و هرجا که پای آن باز شود، ثبات و خوداتکایی جای خود را به وابستگی و بیثباتی میدهد. آنچه امروز در بسیاری از کشورهای خاورمیانه مشاهده میشود—از جنگها و بحرانهای پیدرپی گرفته تا شکافهای عمیق اجتماعی – بیارتباط با این مداخلات نیست. دخالتهایی که اغلب با شعارهایی چون «دموکراسی» و «امنیت» توجیه میشوند، اما در عمل، نتیجهای جز تخریب ساختارهای بومی و تضعیف اراده ملتها نداشتهاند.
این پرسش که «آیا خاورمیانه صاحب ندارد؟» در حقیقت اعتراضی است به همین واقعیت تلخ؛ واقعیتی که در آن، اراده ملتها نادیده گرفته میشود و تصمیمگیریها به خارج از مرزها منتقل میگردد. پاسخ روشن است: خاورمیانه صاحب دارد، و آن صاحبان، ملتهای آگاه و مقاومی هستند که حق دارند بدون دخالت بیگانگان، مسیر آینده خود را تعیین کنند.
از منظر عدالت بینالمللی و اصول انسانی، هیچ کشوری قدرتمندترین آنها – حق ندارد خود را قیم دیگر ملتها بداند. احترام به حاکمیت ملی، اصل بنیادینی است که نقض آن، نهتنها بیعدالتی، بلکه تهدیدی برای صلح جهانی است. آمریکا، اگر مدعی پایبندی به ارزشهای انسانی است، باید پیش از هر چیز، از این نگاه سلطهگرانه فاصله بگیرد و به حق تعیین سرنوشت ملتها احترام بگذارد.
باید آمریکا و غرب بدانند که، خاورمیانه نه میدان آزمایش سیاستهای قدرتهای بزرگ، بلکه خانه ملتهایی است که شایسته آزادی، عزت و استقلالاند. هرگونه دخالت خارجی، نهتنها مشروعیت ندارد، بلکه در تضاد آشکار با حقوق مسلم ملتها و کرامت انسانی قرار میگیرد.