تألیف: دوکتور عبدالباقی حقانی
فصل اول: خلافت و سیاست اسلامی
معنی لغوی خلافت:
ابن منظور افریقی رحمه الله مینویسد:
(خلافت در اصل مصدر خلف است، گفته میشود: فلانی در میان قوم خود جانشین فلانی شد، فلان جانشین فلان است و از همین قبیل این قول الله جلجلاله است که فرموده است: «وَ قَالَ مُوسی لأَخیهِ هارُونَ اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی»
ترجمه: وموسی [هنگام رفتن به کوه طور] به برادرش هارون گفت در میان قوم من جانشینم باش.
مقصد از خلیفه و خلافت، امارت است. عربها میگویند: فلانی خلیفه است و خلافتش واضح و روشن است. و در حدیث حضرت عمر رضی الله عنه آمده است: اگر مسئولیت خلافت نمیبود، من خود آذان میگفتم. برخی علمای دیگر گفتهاند: خلیفه حاکم بزرگ را گویند.)
خلافت به معنی امیر و فرمانروا نیز آمده است. و به خلیفه ازینرو خلیفه گفته میشود که: (لأنه خلف الذی کان قبله فقام بالأمر مقامه فکان منه خلفا، یقال منه: خلف الخلیفة، یخلف خلافة و خلیفاً) تفسیر طبری ج۱ ص۴۷۷
ترجمه: زیرا که قایم مقام شخص قبلی است و در عوض او، امور را انجام میدهد، گفته میشود: خلف الخلیفة و خلیفاً، فلان را خلیفه گردانید.