نویسنده: نهضت
فصل اول: کلیات و مبانی مفهومی جاهلیت
جاهلیت قدیم و ویژگیهای آن
ج. ویژگیهای اخلاقی «ادامه»
رباخواری و غصب اموال یتیمان از دیگر مفاسد اخلاقی شایع در جامعه جاهلی بود. قرآن کریم در سوره نساء به شدت با این عمل برخورد کرده است: «إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا» (نساء: 10). ثروتمندان بدون هیچ واهمهای به اموال یتیمان دستدرازی میکردند و هیچ مرجع قانونی برای دفاع از حقوق ها وجود نداشت.
فحشا و منکرات اخلاقی نیز به صورت آشکار در جامعه رواج داشت. بازارهای عربستان جاهلی همچون بازار عکاظ نه تنها مرکز تجارت، که محل شیوع انواع مفاسد اخلاقی بود (صلابی، 1394: 63). در بعد شخصیتی، تکبر و خودبرتربینی از ویژگیهای بارز اشراف قریش در دوران جاهلیت قدیم بود. قرآن کریم در سوره لقمان به مذمت هر نوع تکبر و خودبرتربینی پرداخته است و میفرماید: «وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا، إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ» (لقمان: 18). این تکبر و غرور باعث میشد که ثروتمندان با فقرا و ضعفا با تحقیر و توهین رفتار کنند. دروغگویی و خیانت در امانت نیز از رذایل اخلاقی شایع بود. در جنگهای قبیلهای، پیمانشکنی امری عادی تلقی میشد. قرآن کریم نیز بر خلافت این خصلت، به اهمیت وفای به عهد اشاره میکند و میفرماید: «وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدتُّمْ وَلَا تَنقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا» (نحل: 19).
اسلام محمدی با تأسیس قوانین شرعی و تربیت اخلاقی، این مفاسد بیان شده فوق را بهطور جذوری اصلاح کرد.