نویسنده: نهضت
فصل دوم: بت‌های نامرئی جاهلیت مدرن
بت آزادی مطلق
أ. تعریف و ماهیت آزادی «ادامه»
با توجه به آزادی‌های گوناگون در طول تاریخ در میان ادیان و مکاتب مختلف سیاسی، فلسفی، اجتماعی و …، شاهد ظهور پدیده‌ای به نام «آزادی مطلق» هستیم که در واقع به یک بت تبدیل شده است. آزادی مطلق به وضعیتی گفته می‌شود که در آن آزادی به‌عنوان یک ارزش مقدس و غیرقابل بحث، از هرگونه محدودیت اخلاقی، دینی یا اجتماعی فراتر رفته و به‌خودی‌خود به هدف نهایی تبدیل می‌شود. این مفهوم، برخلاف آزادی واقعی که در چارچوب تعادل و مسئولیت‌پذیری عمل می‌کند، خود را به‌عنوان یک ایدئولوژی خودمحور معرفی می‌کند که هرگونه نقد یا مرزبندی را به‌عنوان «سرکوب» تلقی می‌کند. فیلسوف لیبرالیسم، جان استوارت میل، در کتاب رساله در باره آزادی، آزادی را به‌عنوان عدم مداخله خارجی تعریف کرد، اما این تعریف بدون در نظر گرفتن مسئولیت‌های اخلاقی، به‌سرعت به «آزادی مطلق» تبدیل شد. به‌گفته میل، تنها هدفی که می‌تواند برای محدود کردن آزادی فرد به‌عنوان مشروع توجیه شود، جلوگیری از آسیب به دیگران است (میل، 1385: 14). اما در عمل، این اصل به‌جای محدودیت‌های اخلاقی، به ابزاری برای توجیه هرگونه رفتار تبدیل شده است. این برداشت افراطی از آزادی، که هرگونه محدودیت اخلاقی و دینی را نفی می‌کند، در نهایت به بردگی انسان‌ها در چنگال امیال و هوس‌های نفسانی می‌انجامد. وقتی هر فردی خود را مجاز بداند که بدون در نظر گرفتن هیچ اصل و قاعده‌ای، هر کاری را انجام دهد، در چنین جامعه‌ای هرج و مرج و بی‌عدالتی حاکم خواهد شد؛ چرا که آزادی واقعی تنها در چارچوب تعادل، مسئولیت‌پذیری و احترام به دیگران ممکن است و بدون این محدودیت‌ها، آزادی به‌عنوان یک بت نامرئی، انسان را از مسیر انسانیت دور می‌کند.