افغانستان در چنگال کمونیسم

نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل دوم: افغانستان و کمونیسم
قیام‌ها و مقاومت‌های ضد کمونیست
قیام جدران و نورستان
مقاومت‌های مردم مسلمان افغانستان در برابر کمونیست‌ها، ابتدا از جنوب و شمال شرق افغانستان از دره‌های جدران، ویگل و پیچ عرض اندام کرد. در اواخر ماه ثور 1375 هجری شمسی، چند روز پس از کودتای 7 ثور، قبیله‌ی جدران در ولایت پکتیا به رهبری بعضی از افراد خانواده‌ی ببرک خان (یکی از مجاهدان استقلال افغانستان در جنگ سوم افغان و انگلیس در سال 1919 میلادی) علیه نیروهای کمونیستی قیام کردند و آن‌ها را از دره‌ی جدران بیرون کردند.
در ماه جوزای همین سال (1375)، اهالی دره‌ی ویگل که در شمال غرب ولسوالی دره‌ی نور، در ولایت شرقی ننگرهار موقعیت دارد، علیه نظام کمونیستی قیام کردند. سپس در تاریخ 29 سرطان سال مذکور، مردم دره‌ی پیچ، یکی از ولسوالی‌های ولایت کنر، با رژیم کابل پرچم مخالفت بلند کردند و با نیروهای دولتی به نبرد پرداختند. میر محمد صدیق فرهنگ در مورد این قیام چنین می‌نگارد: «اولین برخورد نظامی که می‌تواند جنگ میدانی شمرده شود، در 20 جولای سال 1987م. در فلوگی در دره‌ی پیچ رخ داد و در آن حدود دو هزار نورستانی و صافی که با تقریباً 500 قبضه تفنگ مدل کهنه، کارد، شمشیر و فلاخن مسلح بودند، به رهبری محمد انور امین بر ساخلوی نظامی دولت مرکب از چهارصد سپاهی و چند عراده موتر زره‌پوش حمله برده، در پایان نبرد سه روزه پایگاه مذکور را در حالی فتح کردند که سی تن از مدافعان به قتل رسیده، 150 تن اسیر شدند و بقیه به اسعدآباد کنر فرار کردند» (فرهنگ، 1371: 2/ 117-118).
نورستانی‌ها پس از این نبرد، به قیام سرتاسری دست یازیدند و دره‌های ویگل، بشگل و رامگل قیام کردند که سرانجام نورستان را در دوازدهم میزان سال 1357 هجری شمسی از تجاوز کمونیست آزاد نمودند که این قیام و آزادی تره‌کی و بادارانش را سخت تکان داد (حق‌شناس، 1363: 390).