هرگاه سخن از چرخبالهایی که توسط فراریان به اوزبکستان برده شد بهمیان میآید، ناخودآگاه ذهن انسان عاقبت تلخ تسلیحات و ادوات نظامی بیشماری که بعد از شکست روسها به دست افغانها افتاده بود را مرور میکند.
تانکها، طیارهها و سلاحهای بیشمار سبک و سنگینی که توسط جنگسالارانی نظیر ربانی و مسعود در تاریخ ۱۲ نومبر۱۹۹۷ میلادی به روسها و تاجیکها بخشیده شد و تعدادی دیگر نیز با بهایی اندک به کشور پاکستان فروخته شد.
ادوات نظامی ایکه جزء سرمایه ملی و متعلق به تمام افغانها بود، اما جنگسالاران بدنام بخاطر منافع شخصی و پر نمودن جیبهایشان این سرمایه هنگفت را به تاراج بردند.
بعد از گذشت سالها از آن واقعه، در پی شکست آمریکا و از همپاشیدن نظام فرسوده جمهوریت تاریخ خیانت به ملت و کشور باریدیگر تکرار شد و اینبار در 23 و 24 اسد ۱۴۰۰ ه.ش خلبانان نیروی هوایی ارتش پیشین افغانستان با هدایت آمریکاییها ۴۶ فروند طیاره را به کشور اوزبکستان انتقال دادند.
در آن روزها 585 نظامی اداره اجیر کابل با این تجهیزات که شامل ۲۲ هواپیمای نظامی و ۲۴ هلیکوپتر از جمله امبرائر ایامبی ۳۱۴ سوپر توکانو، یواچ-۶۰ بلک هاوک، ام دی-۵۳۰، پیسی-۱۲ و ام آی-۱۷ بودند به صورت غیر قانونی وارد حریم هوایی ازبکستان شدند و در این کشور فرود آمدند.
از آنروز به بعد عاقبت این طیارهها در هالهای از ابهام قرار داشت و اگرچه بارها وزارت دفاع افغانستان خواستار تحویلدهی این طیارهها به حکومت افغانستان شد اما مسئولین حکومتی اوزبکستان از پذیرفتن اینخواسته برحق ملت و نظام افغانستان سرباز زدند.
اما چند روز قبل در 26 آگوست جاناتان هنیک، سفیر آمریکا در ازبکستان اعلام کرد که ایالات متحده و ازبکستان در مورد آینده این تجهیزات به توافق رسیدهاند، این تجهیزات نظامی در ازبکستان باقی میمانند و این موضوع حل و فصل شده است.
اظهاراتی که با قاطعیت تمام از جانب مسئولین وزارت دفاع و عامه ملت افغانستان مورد نکوهش قرار گرفت و بهشدت محکوم شد، زیرا این طیارهها جزء سرمایه ملی افغانستان است و به اوزبکستان تعلقی ندارد و این توافق به معنای واقعی اتلاف حق مسلم افغانهاست و دولت افغانستان نیز در اینمورد هیچگاه گوتاه نخواهد آمد.
نکتهای که قابل ذکر میباشد ایناست که برخی از کارشناسان امور بر این باور اند که آمریکا با امضای اینتوافق با اوزبکستان درپی ایجاد تنش و کشمکش میان دولت افغانستان و اوزبکستان است، که این امر به نفع هیچیک از طرفین نیست و تاریخ افغانستان ثابت نموده که هیچگاه افغانها از حق خود نمیگذرند و در مقابل ظالم تا رمق آخر ایستادگی مینمایند.