نویسنده: نهضت
فصل سوم: انسان در نظام فکری اسلام
- تجلیات عملی انسانشناسی اسلامی
د. کار و تلاش: عبادتی مولد
اسلام با نگاهی جامع و متعالی، کار و تلاش را از سطح فعالیتی صرفاً معیشتی به مرتبهای از عبادت ارتقاء داده است. قرآن کریم در سوره جمعه با بیان روشن «فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ» (جمعه: 10)، به صراحت نمازگزاران را پس از ادای فریضه نماز به تلاش اقتصادی دعوت میکند. این آیه شریفه به زیبایی پیوند ناگسستنی میان عبادت و کار را ترسیم مینماید، به گونهای که گویی این دو، دو روی یک سکهاند که مکمل یکدیگرند.
در سوره ملک، قرآن کریم با بیانی حکیمانه میفرماید: «هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِن رِّزْقِهِ» (ملک: 15). این آیه به روشنی بیان میدارد که خداوند زمین را برای بهرهبرداری انسان آفریده است، اما این بهرهبرداری باید در چارچوب اصول و ضوابط الهی صورت پذیرد. واژه «ذلولاً» در این آیه به معنای رامشده است که نشان میدهد طبیعت برای خدمت به انسان آماده شده، اما این به معنای بهرهکشی بیرویه نیست.