نویسنده: محبوبی
فصل اول: زندان در فراشد زمان
ادامه پیشینه زندان
پیشینهی زندان در افغانستان
از بررسی اسناد تاریخی چنین حاصل میشود که نظام عدلی و قضایی برای نخستینبار در زمان زمامداری صفاریها (251-289) ایجاد شده است و قضا در کنار سایر ارکان دولتی بهعنوان یک رکن مهم دولتی عرض اندام کرد. به همین روال در عصر حاکمیت سامانیها (271-378) سیستم عدلی و قضایی نسبتاً پیشرفت کرد. اما نظر به اقتضای زمان، شاه در امور عفو، مجازات و تنظیم امور زندانها شخصاً و به گونهی مستقیم دخیل بود. در مراحل بعدی، بخصوص در عصر غزنویان (341-527) سلسله مراتب قضایی در کشور معرفی گردید و برای نخستینبار قاضیالقضات در رأس قوهی قضائیه مقرر شد. اما بازهم شاه در امور مجازات، عفو و تنظیم زندانها به گونهی مستقیم دخیل بود و قضات نیز در این دوره از صلاحیتهای نامحدودی برخوردار بودند. فیصلههای قضات در تمام این دورهها یک مرحلهیی بود و مجازات سنگین و غیرانسانی بر مجرمان تطبیق میشد. بر پایهی اسناد موجود، زندانهای این دوره به اندازهی سنگین بودن مجازات، مخوف و رقتبار بوده است. از جمله مشهورترین زندان-های این عصر میتوان به این موارد اشاره کرد: زندان مندیش، گردیز، جوزجان، کشمیر، ملتان و غزنی. اسناد تاریخی متعددی از جمله کتاب «افغانستان در مسیر تاریخ»، گواهاند که این زندانها از وضعیت خوبی برخوردار نبودند و زندانیان تا دم مرگ در آنجا باقی میماندند (غبار، 1379: 121).