برگرفته از کتاب: فقه خانواده (وهبه زحیلی)
ترتیب کنند: نورالحق خادمی
موضوع: شرطهاي ازدواج
شروط صحت نكاح
شايستگي (همشأن بودن) و تناسب
به خاطر آنكه زن و مرد در زندگي مشترك دچار اختلاف و ناهنجاري نشوند، در پارهاي از امور بايستي با هم تناسب داشته باشند. مالكيه ميگويند در “ديانت و سلامت” بايستي با هم متناسب باشند. اما اكثريت علما بر اين باورند كه دختر و پسر يا زن و مردي كه قرار است با هم ازدواج نمايند بايستي در موارد زير با هم كفائت و تناسب داشته باشند. در دين و اخلاق و پاكي و پرهيزكاري، نسب و خانواده، حرفه و شغل و تحصيل و ثروت و مقام.
از نظر مذاهب چهارگانه وجود كفائت و تناسب جزو ملزومات ازدواج هستند، اما عدم كفائت مانع صحت ازدواج به شمار نميروند. و دليل ضرورت وجود كفائت احاديث ضعيفي هستند؛ از جمله اين حديث ابن عمر – رضي الله عنهما – كه: “برخي از مردم عرب با برخي ديگر و قبيلهاي با قبيلهاي ديگر و مردي با مرد ديگر و بردگان هم به همين صورت با هم همشأن هستند”.
واقعيت اين است كه دليل مراعات شايستگي (همشأن بودن)و تناسب به عرف رايج و هماهنگي ميان مصالح مرد و زن برميگردد. زيرا آدم باشرافت و با كرامت حاضر به زندگي با آدم پست و بيشخصيت نيست. لازم به يادآوري است كه موضوع كفايت و تناسب بايستي در ارتباط با مرد مورد ملاحظه قرار گيرد، نه در ارتباط با زن. زيرا در اين صورت عقد نكاح به خاطر درخواست اولياء و پيشگيري از عيب و عار دچار فسخ ميشود. هرگاه زني با كسي كه در شأن او نيست، ازدواج نمايد عقد او صحيح است و اولياي او حق دارند به او اعتراض كنند و تقاضاي فسخ عقد را بنمايند، مگر آنكه به اختيار خود از اين حقشان صرفنظر نمايند.
رأي برتر از نظر حنفيه اين است كه نكاح انسان طبيعي و سالم با كسي كه در شأن او نيست، به خاطر امكان بروز ناهنجاريهاي مختلف فردي و اجتماعي ـ جايز نيست.
ادامه دارد…..
رابطه اسلام و خانواده
