تألیف: دوکتور عبدالباقی حقانی
فصل اول: خلافت و سیاست اسلامی
خلافت انسان در زمین «ادامه»
علامه ابن جریر طبری رحمه الله در تفسیرش مینگارد: در تفسیر آیه مذکور از حضرت عبدالله بن مسعود و حضرت عبدالله بن عباس رضی اللَّه عنهم روایتی آمده که آنها در تشریح خلیفه چنین فرمودهاند:
( إني جاعل في الأرض خليفة مني يخلفني في الحكم بين خلقي و ذلك الخليفة هو آدم عليه السلام و من قام مقامه في طاعة الله تعالى والحكم بالعدل بين خلقه).
(من در زمین خلیفهام را میآفرینم که در وقت فیصله در بین مخلوقات نائب من میباشد و این خلیفه حضرت آدم عليه السلام و کسانیاند که در اطاعت الله جلجلاله و در فیصله به عدل و انصاف در بین بندگان جانشین حضرت آدم عليه السلام میباشند.
علامه قاضی بیضاوی رحمهالله و علامه آلوسی رحمهالله در تفسیر آیه مذکوره میگویند:
(إنه خليفة الله في أرضه وكذلك كل نبي استخلفهم في عمارة الأرض وسياسة الناس وتكميل نفوسهم وتنفيذ أمره فيهم)
(حضرت آدم عليه السلام خليفه الله جلجلاله در روی زمین بود، همچنان هر نبی در آبادی زمین، سیاست مردم و پاک نمودن و تکمیل نفوس ایشان و در نافذ کردن حكم الله تعالى دربين مردم خلیفه حضرت آدم عليه السلام میباشد.