نویسنده: محبوبی
فصل اول: مفاهیم و کلیات
پیشینه اشغال
أ. اشغال در جهان «ادامه»
۲. تحول در دوره استعمار (قرن ۱۵ تا ۱۹ میلادی):
با آغاز عصر اکتشافات، اشغال نظامی رنگوبوی اقتصادی به خود گرفت:
. استعمار اروپایی: کشورهایی مانند اسپانیا، پرتغال و انگلیس با بهرهگیری از برتری نظامی، سرزمینهای آمریکا، آفریقا و آسیا را اشغال کردند. نمونه بارز آن اشغال هند توسط بریتانیا بود که از قرن ۱۸ آغاز شد و تا ۱۹۴۷ ادامه یافت.
. قراردادهای ناعادلانه: قدرتهای استعماری با انعقاد قراردادهای ظالمانه (مانند: پیمان سایکس-پیکو ۱۹۱۶) سرزمینهای تحت اشغال را تقسیم میکردند.
۳. اشغال در جنگهای جهانی (قرن ۲۰ میلادی):
قرن بیستم شاهد تحولی اساسی در مفهوم اشغال نظامی بود:
. جنگ جهانی اول: اشغال بلژیک توسط آلمان (۱۹۱۴) و تقسیم خاورمیانه پس از فروپاشی حکومت عثمانی از نمونههای کلیدی بودند. معاهده ورسای (۱۹۱۹) اشغال موقت را به ابزاری برای تنبیه کشورهای شکستخورده تبدیل کرد.
. جنگ جهانی دوم: اشغال ایران توسط متفقین (۱۹۴۱). با بهانهای واهی (حضور کارشناسان آلمانی) انجام شد و نشان داد چگونه قدرتهای بزرگ از اشغال برای کنترل منابع (مانند راهآهن ایران) استفاده میکنند. اشغال فلسطین (۱۹۴۸). نقطه عطفی در تاریخ اشغالهای مدرن بود که با پشتیبانی سازمان ملل و مهاجرت سازمانیافته صهیونیستها همراه شد.