فساد اداری (روایتی از بیست سال گذشته)

نویسنده: محبوبی

فصل سوم: تأثیرات منفی فساد اداری بر افغانستان
ادامه تأثیر فساد اداری بر اجتماع
کاهش سرمایه‌های اجتماعی

سرمایه‌های اجتماعی بیشتر به تمام داشته‌های مادی و معنوی مورد قبول در یک جامعه تعریف می‌شود. این سرمایه‌ها از منظر دین مقدس اسلام شامل شایسته‌سالاری، تعهد، اخلاص، امانت‌داری، صداقت، احترام، همبستگی اجتماعی، اعتماد متقابل بین دولت و ملت و دیگر ارزش‌های فرهنگی می‌شود. کاهش و تضعیف تدریجی و گاهی نیز از بین بردن سرمایه‌های اجتماعی از جمله آثار منفی است که فساد اداری بر جامعه افغانستان از خود به‌جا گذاشته است. فساد اداری منجر به کاهش اعتماد عمومی و اعتماد به دولت می‌شود که در این صورت تصمیم‌گیری جمعی و همبستگی ملی را به مشکل مواجه می‌کند (شیخ‌احمدی، 1393: 137). با اوج‌گرفتن فساد اداری در جامعه‌ی افغانستان دوران جمهوریت، سرمایه‌های اجتماعی به نابودی کشیده شده و از همه مهم‌تر اعتماد میان دولت و ملت از بین رفته است و مردم به توسعه‌ی اجتماعی و اقتصادی با دولت همگام نبودند که سرانجام وضعیت اقتصادی کشور در بیست‌سال گذشته به رکود مواجه شده بود. وضعیت مردم در جامعه‌ی بیست‌سال گذشته‌ی افغانستان (نظام جمهوریت) به‌خوبی گویای این مطلب است؛ باگذشت هر روز بر فقر فقرا و ثروت و دارایی فاسدان و تاراج‌گران و… افزوده می‌شد و فقرا فقیرتر و رحمانی‌ها و… ثروتمندتر می‌شدند.
با گسترش فساد اداری در این سرزمین (افغانستان دوران جمهوریت)، تعهد افراد نسبت به وظایف‌شان از بین رفته است. هنگامی‌که شخص با دادن مبلغ هنگفتی رشوت به مقام و منصب دولتی می‌رسید، طمع جبران آن را در سر داشت. مبلغ بالای که جهت رسیدن به این مقام رشوت داده بود، یا از طریق پول و امکانات دولتی که به‌خاطر آن مقام و منصب در اختیار او گذاشته شده بود، جبران می‌کرد و یا از راه گرفتن رشوت از مردم در بدل ارایه خدمات عامه. همچون افرادی به علاوه‌ی اینکه ضربه‌ی محکمی بر پیکر اقتصاد کشور وارد نمودند، در بُعد معنوی نه‌تنها تعهد، مسئولیت‌پذیری و اخلاق اجتماعی‌شان فاسد شده بود، بلکه جامعه را نیز به فساد و تباهی راهنمایی می‌کردند؛ چنان‌که رشوت در جامعه رواج پیدا کرده و به امری عادی تبدیل شده بود. رشوت گیرنده، بهترین راه رسیدن به اهداف دنیوی خود را رشوت‌گرفتن می‌دانست و در مقابل رشوت‌دهنده نیز رشوت را بهترین گزینه برای حل مشکلات خود قلمداد می‌کرد. در این میان اخلاق سه عضو از اعضای جامعه (رشوت‌گیرنده، رشوت‌دهنده و رابط بین این دو) به فساد آغشته می‌شد.