نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل دوم: افغانستان و کمونیسم
رهبران کمونیست در افغانستان
حفیظالله امین
حفیظالله امین فرزند حبیبالله، در سال ۱۳۰۰ و به قولی در سال 1308 هجری شمسی، در خانوادهی متوسط، در روستای «قاضی خیل» پغمان، در شمالغرب کابل به دنیا آمد. پدرش (حبیبالله) در عصر شاهی، دوران صدارت هاشم خان، آمریت محبس کابل را که در آن عصر و زمان به نام «توقیف خانه کابل» یاد میشد، عهدهدار بود و اکثر زندانیهای سیاسی در این محبس محبوس بودند. امین تحصیلات ابتدایی را در پغمان سپری نمود و جهت ادامهی تحصیل راهی کابل شد. وی تحصیلات عالی را در تربیه معلم کابل فراگرفت و پس از کسب درجهی لیسانس به شغل معلمی روی آورد و پس از مدتی بهعنوان مدیر لیسه شبانهروزی ابنسینا انتخاب شد.
فعالیتهای سیاسی امین در جهت تخریب اذهان جوانان از زمان مدیریت مکتب ابنسینا آغاز میشود. به گفتهی محمد صدیق فرهنگ در کتاب «افغانستان در پنج قرن اخیر»، امین تعدادی از جوانان را در مکتب ابنسینا جذب نموده، از طرف شب برای آنها صنفهای غیر رسمی برگزار نموده، در این صنفها باورها و نظریات سیاسی خود را بر پایهی عقیدهی «برتری خواهی قومی» به آنها تدریس میکرده است.
امین با استفاده از بورسیه تربیه معلم کابل، جهت ادامه تحصیل در سال 1336 هجری شمسی عازم آمریکا شد و پس از کسب درجهی ماستری در رشتهی تعلیم و تربیت به کشور برگشت. وی پس از بازگشت از آمریکا، در یک مؤسسهی آموزشی امریکایی در کابل به کار مشغول شد و بر اساس اظهار نظر برخی منابع، در همین زمان بود که امین با نورمحمد ترهکی آشنا شد.
امین برای دومین بار جهت ادامهی تحصیل در مقطع دکتری، در سال 1341 هجری شمسی راه آمریکا را در پیش گرفت. وی در زمان اقامت در آمریکا، برای مدتی مسئولیت انجمن محصلان افغانستان در آمریکا را به عهده داشته است. اما این بار قبل از پایان دورهی دکتری، پس از یک سال تحصیل در آمریکا، به دلیل فعالیتهای سیاسی، بورسیهاش لغو شد و به کابل بازگشت. پس از مدتها امین ادعا کرده بود که آمریکا به سفارش حکومت افغانستان، بورسیه تحصیلی او را قطع نموده است، اما به باور محمد صدیق فرهنگ این ادعا درست نبوده و امین برای ادعایش سندی ارائه نکرده است (مهرین، 1393: 13-14).