نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: پیشینه تاریخی ایران و افغانستان
هنر و فرهنگ در شهرهای بزرگ افغانستان
هرات: شهر بزرگی است که بخش قدیمی آن (شهر کهنه) توسط بقایای دیوارهای عظیم گِلی احاطه شده است. بناهای پابرجا که در احاطه این دیوارها قرار دارند عبارتاند از: قلعه اختیارالدین، دژی از خشت پخته، متعلق به سده پانزدهم میلادی که بر روی یک بلندی قرار دارد، و مسجد جامع که اگرچه قسمت اعظم آن نوسازی شده، نمونههایی برجسته از تزئینات اسلامی، از خشتکاریهای غوری متعلق به سده دوازدهم میلادی تا کاشیکاریهای تیموری متعلق به سده پانزدهم و شانزدهم میلادی است. با این وجود، بناهای مهم شهر خارج از این دیوارها واقع هستند. درست در بخش شمالی این دیوارها کُهندِژ قرار دارد که احتمالاً بقایای سده سیزدهم این شهر است. در بالای آن، بُقعه شاهزاده ابوالقاسم واقع بوده که یک زیارتگاه بهجایمانده از عصر تیموریان متعلق سده پانزدهم است. کمی آنطرفتر بهسوی شمال، مسجد گوهرشاد و شش مناره بسیار ظریف کاشیکاری شده از خشت فاینز و متعلق به سدههای چهاردهم و پانزدهم میلادی دیده میشود. همگی اینها بقایای مجموعهای از سه بنای بهجایمانده هستند: مصلای گوهرشاد، مدرسه سلطان حسین بایقرا، و بقعه میر عبدالله شهید، بنایی گنبدی واقع در ۲۰۰ متری جنوب غرب دیوارهای شهر است.