نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: هنر و فرهنگ حاکمیت های بزرگ افغانستان
ادامه هنر و فرهنگ در زمان حکومت کمونیستی
در اوج گیرودار جنگهای خانمان سوز، برای تمرکز و هماهنگسازی افکار نویسندگان جوان با آرمانهای دولتی، تحتتأثیر فضای موجود، مخصوصاً آثاری که از نویسندگان بزرگ روسی به دری ترجمه شده بود، تلاش برای ایجاد آثاری بود که دارای ماهیت آرمانگرایانه و شعارگونه باشد و تمام نبوغ این نویسندگان برای معرفی و دفاع از کارگر، دهقان، پیشه ور و… صرف میگردید؛ درحالیکه سردمداران رژیم کمونیستی با قساوت تمام، کارگران و دهقانان را به اشکال گوناگونی به قتل میرساندند. در این آثار بیشتر از اصطلاحات سیاسی چون: پرولتاریسم، طبقه کارگر، لنینیسم، مارکسیسم، بورژوازی، فئودال و… به شدت استفاده میشد. تأکید بر عقیده و روش کمونیستی در حد افراط در این دوره، باعث هدر رفتن خلاقیت و استعداد جوانان توانمند و از دلایل ناپایداری این آثار بود.
کودتاچیان هفتم ثور چنان تأثیرات منفی در تمام عرصههای کشور مخصوصاً در فرهنگ و ادب از خود بجا گذاشتند که تا بعد از 45 سال نیز اثرات مخرب آن به وضوح قابل مشاهده است. در این نظام تمام داشتههای دولت افغانستان به خدمت ترویج اهداف کمونیستی تعبیر و تفسیر میشد (اکبری & فضایلی, 1384). تمام حوادث ناگوار، بعد از کودتای کمونیستی به گونه مستقیم برخواسته از دل این نظام شوم است.
در زمان تجاوز شوروی بود که تغییر دیگری در فرهنگ سیاسی کشور رونما گردید. علمای افغانستان از زمان میرویس نیکه تا قبل از تهاجم شوروی در مقابل منکرات نظامها، یا مداخلات بیگانگان، بهجز موارد اندکی، نقش انفعالی داشتند و به صدور فتوا و تبلیغ علیه نظام اکتفا میکردند؛ اما بعد از تجاوز شوروی به افغانستان بود که علما تبدیل به فعالان سیاسی شده و عملاً وارد معرکه سیاسی نظام شدند. در این دوره بود که احزابی به رهبری علما تشکیل، تنظیم و رهبری شد. فرهنگ سیاسی افغانستان با ورود علما دچار تحول ساختاری شده و نوع حکومت داری دینی در آن مطرح و حاکمیت سیاسی را که قبلاً به حاکمان موروثی، حزبی، سران و متنفذان اقوام، سیکولار و… تعلق داشت، حق علما اسلام معرفی نمود. این تحول در فرهنگ سیاسی، عامل قناعت بخشی برای عموم مردم کشور، و تا حدودی جایگزین مسئله قومی بوده که عامل اکثر جنگهای داخلی در کشور است. حدود نود و نه درصد مردم افغانستان مسلمان هستند و به فرهنگ دینی باورمند هستند که حاکمیت علما راستین به وجود آورنده وحدت ملی بین تمام اقوام خواهد بود.
سایه همسایه
