تالیف: وهبه زحیلی
موضوع:حقوق اطفال و سالمندان
حقوق سالمندان
در فرهنگ اجتماعی ملتهای مسلمان غالباً بزرگان از احترام و منزلت شایستهای برخوردارند و حتی آنها را در مقام سرپرستی و تصمیمگیری خانواده قرار میدهند. و همه خویشاوندان از آنان حرفشنوی دارند و از دستوراتشان سرپیچی نمینمایند. و همه کسانی که از نزدیک با فرهنگ دینی حاکم بر خانوادههای مسلمان آشنایی دارند، این موضوع را به خوبی درک کردهاند. و تفاوت اساسی جو حاکم بر خانوادههای مسلمان را با روابط نامعلوم و از هم گسیخته خانوادههای غربی و شرقی به درستی متوجه گردیدهاند و به وضوح میبینند که سالمندان و بزرگان مسلمان در میان خانواده و فرزندان خویش از جایگاه و احترام خاصی برخوردارند و از زندگی خود لذت میبرند. اما پیران در غرب غالباً در خانهها یا در واقع شبهزندانهایی به نام خانه سالمندان در غربت، اضطراب، بدبختی و شقاوت روزگار را به سر میبرند.
بسیاری از محققین و روزنامهنگاران در ممالکی که در دهه 90 میلادی از اتحاد شوروی جدا گردیده و اعلام استقلال نمودند عملاً آن را لمس کردهاند. اما با آغاز حرکت تحولات اجتماعی که در بسیاری از عرصهها زندگی معاصر شاهد آن است، برخی از مظاهر و جوانب منفی در محیط خانواده و اجتماع مشاهده میشود که ارزشها و مفاهیم موجود و فرهنگ حاکم بر خانوادهها را مورد تهدید قرار داده و از روی عادت، رسوم و روابط اجتماعی که تا سالیانی پیش بسیار محکم و استوار بودند به تنش و لرزش انداخته است.
وجود این مظاهر منفی و ناهنجاریهای ناروا عامل بروز حالات و حوادث بسیار ناخوشایندگی گردیده و زمینه را برای بیمبالاتی نسبت به مقام، منزلت و کرامت سالمندان فراهم گردانیده و عدهای به خاطر فرار از خدمت و رسیدگی به حال و وضعشان، آنها را در گوشه تنگ و دلآزار خانههای سالمندان انداختهاند. به این بهانه که همسر فرزند حاضر به خدمت به پدر و مادر شوهر نیست، پسر یا فرزندان دیگر آن گوهرهای گرانبها و تلاشگران خستگیناپذیر که اسباب پا نهادن فرزندانشان به صحنه حیات را فراهم نموده و برای رشد و تربیت آنها سختیها و مرارتهای فراوانی را به جان خریدهاند، را به تبعیدگاهی به نام خانه سالمندان فرستاده و از کانون گرم، محبت و خدمت خود آنان را محروم نمودهاند؟!
برپایی مراسم بزرگداشت سالمندان که توسط جمعیت عمومی سازمان ملل متحد در سال 1999 میلادی تحت شعار «به سوی جامعهای برای همه انسانها» انجام گرفت، زمانی راه درست خود را در پیش خواهد گرفت که در قوانین و لوایح مربوط به آن اصول و مبانی ارزشی همکاری و تفاهم اجتماعی را بگنجاند و معیار عمل قرار دهد و براساس آداب و انگیزههای آن که بر مبنای نیکوکاری، وفاداری، بزرگداشت و پاسداری از ساختار هماهنگ خانواده اسلامی که کانون مهر، صفا، صمیمیت و احترام متقابل است، راهش را به سوی آینده ادامه دهد.
همچنین در جهت به واقعیت درآوردن آن ارزشها و اهداف هیأت اجرایی مجمع عمومی سازمان ملل و جمعیت دفاع از سالمندان با همکاری دانشگاهها و وزارتخانههای امور اجتماعی در هریک از کشورها، مراکزی را برای رسیدگی به امور تندرستی، اجتماعی، معیشت و دیگر امور مربوط به سالمندان راهاندازی نمایند و در جهت پاسخگویی به نیازهای شخصی، اجتماعی، اقتصادی، پزشکی، رفاهی، رشد و به کارگیری تواناییها، تجارب و مهارتهای تولیدی در عرصه کارهای متناسب با آنها از هیچ تلاشی دریغ نورزند و همچنین برنامههایی را در راستای فراهم آوردن زندگی و آسایش بهتر و افزایش همکاریهای سازنده آنها و بهرهگیری از شایستگیها و تخصصهای آنان در روند حرکت سازندگی جامعه تهیه شود، تا اوقات فراغت آنها به صورتی مطلوب مورد استفاده بهینه قرار گیرد و به جای خواب و استراحتهای طولانی و احساس پوچی و بیخاصیتی در آنان که گاهی احساس میشود که هر ساعت منتظر آمدن سفیر مرگ میباشند و اطرافیان مدام دست به دعا برای آمدن چنان لحظهای هستند، از اوقات، استعداد و مهارتشان به نحو مطلوب به نفع خود و جامعه استفاده بشود.
فقـه خـانواده
