تالیف: وهبه زحیلی
موضوع: حقوق خویشاوندان
- صله رحم
ادامه:
صله رحم با خویشاوندان هرچند مشرک باشند کاری مطلوب است؛ زیرا اسماء دختر حضرت ابوبکر صدیق رضیالله عنه فرموده است: «روزی خانم بردهای در زمان قریش که مشرک بود، برای درخواست کمکی نزد من آمد و از رسول خدا صلیالله علیه و سلم پرسیدم، اجازه دارم با او رفت و آمد و محبت بنمایم؟ رسول خدا صلیالله علیه و سلم فرمود: آری». همچنین رسول خدا صلیالله علیه و سلم اجر و پاداش صدقه و احسان به خویشاوندان را چندین برابر بیان فرموده است: «صدقه به مستمندان یک چیز است. اما صدقه به خویشاوندان هم صدقه است هم صله رحم».
یکی از ارزشهای اخلاقی در روابط خانوادگی این است که با آن دسته از اقوامی که با انسان قطع ارتباط کردهاند، ارتباط برقرار شده و رفت و آمد نماید و آنکه ایمان و پرهیزکاریش بیشتر است، زودتر به دیدار و سلام و احوالپرسی برود؛ زیرا قهر با خویشاوند نباید بیش از سه شبانهروز به طول بیانجامد. این نوع از اخلاق بسیار ارزشمند و متمدنانه است. رسول خداص فرموده است:
«صله رحم همین نیست که به دیدار آنهایی بروید که به دیدارتان آمدهاند، بلکه صله رحم واقعی این است که به دیدار و سرکشی آنهایی بروید که با شما قطع ارتباط کردهاند».
و ابوداود از ابوایوب انصاری نقل مینماید که: رسول خدا صلیالله علیه و سلم فرموده است:
«به هیچ وجه روا نیست مسلمانی بیش از سه شبانهروز با برادر مسلمان خود قطع رابطه بنماید و هنگامی که به هم میرسند به همدیگر پشت نمایند. بهترین آنها کسی است که سلام و احوالپرسی را زودتر آغاز کند».
و همین اخلاق و ویژگی بوده که سبب شده رسول خدا صلیالله علیه و سلم به دارنده اخلاق برتر توصیف شود و این آیه نازل شود که:
﴿خُذِ ٱلعَفۡ وَ وَأۡمُرۡ بِٱلعُرۡفِ وَأَعرِضۡ عَنِ ٱلجَٰهِلِينَ ١٩٩﴾ [الأعراف: 199].
«گذشت و بخشش را برگزین و به نیکی دستور بده و از جاهلان روی برگردان».
و حضرت جبرئیل این آیه را برای رسول خداص اینگونه تفسیر فرمودند که: «با آنهایی که با تو قطع رابطه کردهاند، رابطه برقرار کن! و به آنهایی که از دادن چیزی به تو دریغ ورزیدهاند، عطا و بخشش داشته باش و کسانی را که به تو ستم ورزیدهاند مورد عفو قرار بده!»