نویسنده: محبوبی
فصل چهارم: کاپیتالیسم
- پیشینه کاپیتالیسم
ادامه:
ب. تحولات کاپیتالیسم
تحولات کاپیتالیسم از قرون وسطی تا عصر مدرن، به طور قابل توجهی تحت تأثیر تغییرات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی قرار داشت. در اواخر قرون وسطی و آغاز دوران رنسانس (قرن 14 تا 16 میلادی)، تغییرات اساسی در ساختارهای اقتصادی اروپا رخ داد. افزایش جمعیت، توسعه تجارت بینالمللی و ظهور بانکداری مدرن، نقش مهمی در شکلگیری نظام کاپیتالیستی ایفا کردند.
یکی از تحولات مهم، ظهور سیستم های بانکی بود. بانکدارانی مانند خاندان مدیچی در فلورانس، ایتالیا، شروع به ارائه خدمات مالی؛ مانند وامدهی و تسهیلات اعتباری کردند. این سیستم ها، امکان انباشت سرمایه و سرمایهگذاری در پروژههای تجاری بزرگ را فراهم کردند. همچنین، ابداع اسناد مالی؛ مانند چک و حواله، به تسهیل تجارت بینالمللی کمک کرد.
در دوران عصر کشفها (قرن 15 تا 17 میلادی)، کشورهای اروپایی مانند پرتغال، اسپانیا، هلند و انگلستان، به دنبال گسترش مستعمرات و دسترسی به منابع طبیعی و بازارهای جدید بودند. این فرآیند، به توسعه تجارت جهانی و تشکیل شرکتهای تجاری بزرگ مانند شرکت هند شرقی هلند و انگلیس منجر شد. این شرکتها، اولین نمونههای سازمانهای اقتصادی مدرن بودند که بر پایه سرمایهگذاری مشترک و تقسیم سود عمل میکردند.
در قرن 18 میلادی، اندیشههای اقتصادی مانند لیبرالیسم اقتصادی و نظریههای آدام اسمیت در کتاب «ثروت ملل»، نقش مهمی در توجیه و تقویت نظام کاپیتالیستی ایفا کردند. اسمیت، با تأکید بر نقش «دست نامرئی» بازار در تنظیم اقتصاد، به ترویج اصول آزادی اقتصادی و کاهش دخالت دولت در امور اقتصادی پرداخت (اسمیت، 1375: ص 25).