نویسنده: محبوبی
فصل چهارم: کاپیتالیسم
- عوامل پیدایش کاپیتالیسم
ادامه:
و. عوامل سیاسی - ضعف حکومتهای فئودالی: با ضعیف شدن حکومتهای فئودالی، قدرت سیاسی بهتدریج از اشراف به دولتهای متمرکز منتقل شد. این دولتها از سیاستهای اقتصادی حمایت میکردند که به نفع تجارت و صنعت بود.
- حمایت دولتها از تجارت: دولتهای ملی جدید، مانند انگلیس و هلند، از تجارت و صنعت حمایت میکردند. این حمایتها شامل ایجاد قوانین تجاری، کاهش مالیاتها و تأمین امنیت برای بازرگانان بود.
- استعمار و گسترش بازارها: کشورهای اروپایی با استعمار دیگر مناطق جهان، بازارهای جدیدی برای کالاهای خود ایجاد کردند. این گسترش بازارها، به رشد سرمایهداری کمک کرد.
ز. تحولات فناوری و تجاری - انقلاب صنعتی: اختراع ماشینآلات جدید، مانند ماشین بخار، باعث افزایش تولید و کاهش هزینهها شد. این تحولات، پایههای سرمایهداری صنعتی را بنا نهاد.
- پیشرفتهای فناوری: پیشرفتهایی در زمینه حملونقل (مانند راهآهن) و ارتباطات (مانند تلگراف) باعث تسهیل تجارت و افزایش سرعت مبادلات اقتصادی شد.
- توسعه بانکداری و اعتبار: سیستمهای بانکی جدید و ارائه اعتبار به بازرگانان و صنعتگران، امکان سرمایهگذاریهای بزرگتر و رشد اقتصادی را فراهم کرد.
ح. عوامل معرفتی - فلسفه روشنگری: اندیشمندان دوره روشنگری، مانند جان لاک و آدام اسمیت، بر اهمیت فردگرایی، آزادی و مالکیت خصوصی تأکید کردند. این ایدهها، پایههای فکری سرمایهداری را تشکیل دادند.
- تأکید بر عقلانیت و پیشرفت: فلسفه روشنگری، بر عقلانیت و پیشرفت بهعنوان ارزشهای اصلی تأکید داشت. این نگرش، به رشد سرمایهداری و پذیرش آن بهعنوان یک نظام اقتصادی پیشرو کمک کرد.
درکل، پیدایش کاپیتالیسم یا سرمایهداری، نتیجه ترکیبی از عوامل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فکری بود. فروپاشی نظام فئودالی، رشد تجارت و شهرنشینی، پیشرفتهای فناوری و تأثیر فلسفههای روشنگری، همگی در شکلگیری این نظام اقتصادی نقش داشتند. کاپیتالیسم بهعنوان یک نظام پویا و انعطافپذیر، توانست خود را با تحولات جهان تطبیق دهد و بهعنوان یکی از مهمترین نظامهای اقتصادی در تاریخ بشر شناخته شود.