تالیف: سید ابوالحسن ندوی
حجة الوداع
چگونگی حج رسول اکرم صلی الله علیه و سلم
ادامه:
هنگامی که خورشید غروب کرد، پیامبر صلی الله علیه و سلم از عرفات حرکت نمودند. آن حضرت صلی الله علیه و سلم و اسامه بن زید رضی الله عنه بر یک شتر سوار شدند. اسامه رضی الله عنه پشت سرشان بود و با کمال وقار و آرامش جلو رفتند. مهار شتر را به طرف خود کشیده بودند، بطوریکه نزدیک بود سر مبارکش به پالان شتر بخورد. در همین حال می فرمودند: ای مردم! با آرامش و اطمینان حرکت کنید و در طول راه، تلبیه می گفتند و تا رسیدن به «مزدلفـه» تلبيـه ادامـه داشت. در «مزدلفه» به بلال رضی الله عنه دستور دادند تا اذان بگوید. بلال اذان و اقامه گفت. آن حضرت صلی الله علیه و سلم « نماز مغرب را قبل از خواباندن شترها و گذاشتن بارها بر زمین ادا فرمودند، هنگامی که مردم بارها را بر زمین نهادند، نماز عشا را اقامه نمودند و بعد از نماز عشاء تا فجر، مشغول استراحت شدند. روز بعد نماز فجر را در اول وقت بامداد خوانده سوار شتر شدند و به «مشعر الحرام» آمدند. آنگاه پیامبر صلی الله علیه و سلم رو به قبله نموده، مشغول دعا و تضرع و تکبیر و تهلیل و ذکـر شـدند، تا ایـن کـه هـوا بطـور کامل روشن گردید. هنوز خورشید طلوع نکرده بود که رسول اکرم صلی الله علیه و سلم و همراهان بـه طـرف «مزدلفه» حرکت کردند. «فضل بن عباس نیز با آن حضرت صلی الله علیه و سلم سوار شتر بود و حضرت رسول در طول راه، مرتباً تلبیه میگفتند.