نویسنده: نهضت
فصل دوم: حقوق بشر اسلامی
مبانی معرفتشناختی
ادامه:
تجربه و سنت به عنوان منابع معرفت: در اسلام، تجربه و سنت نیز به عنوان منابعی برای شناخت حقوق بشر شناخته میشوند. سنت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) به عنوان منبعی برای تبیین حقوق بشر در اسلام عمل میکند. قرآن کریم در این باره میفرماید: «لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» (احزاب: ۲۱). به راستی برای شما در زندگی رسول خدا الگویی نیکو وجود دارد. این آیه نشان میدهد که سنت پیامبر (صلی الله علیه وسلم) به عنوان الگویی برای تبیین و اجرای حقوق بشر در اسلام است.
سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) به عنوان الگویی عملی برای اجرای حقوق بشر در اسلام شناخته میشود. برای مثال، پیامبر (صلی الله علیه وسلم) در برخورد با غیرمسلمانان، به حقوق آنها احترام میگذاشت و عدالت را در مورد همه رعایت میکرد. ایشان فرمودند: «مَنْ قَتَلَ مُعَاهِدًا لَمْ يَرِحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ»( البخاری). کسی که فردی معاهد (غیرمسلمان تحت پیمان) را بکشد، بوی بهشت را احساس نخواهد کرد. این حدیث نشاندهنده اهمیت رعایت حقوق غیرمسلمانان در اسلام است.
از سوی دیگر، تجربه تاریخی مسلمانان نیز به عنوان منبعی برای شناخت حقوق بشر در اسلام شناخته میشود. برای مثال، تجربه حکومتهای اسلامی در طول تاریخ نشان میدهد که چگونه حقوق بشر در چارچوب قوانین اسلامی اجرا شده است. این تجربهها، به عنوان الگویی برای اجرای حقوق بشر در جوامع معاصر نیز قابل استفاده هستند. تجربه تاریخی نشان میدهد که اسلام نه تنها به حقوق فردی، بلکه به حقوق جمعی و اجتماعی نیز توجه ویژه دارد.