نویسنده: محبوبی
فصل هفتم: پلورالیزم
۹. پلورالیزم در جهان معاصر
ادامه:
د. نظریات مختلف در باب دین: با ورود بحث پلورالیزم دینی به مجامع علمی جهان، بهویژه در جهان مسیحیت، نظریات گوناگونی در باب دین مطرح شده است. از جمله این نظریات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. ابطالگرایی: این نظریه همه ادیان را زاییده توهمات بشری میداند. ابطالگرایان برای تبیین هر چیزی به دنبال توجیه طبیعی و تجربی هستند و عوامل طبیعی را تمام هستی میدانند و امور ماوراءالطبیعی را اساساً انکار میکنند. این گروه دین را بهعنوان یک پدیده زاییده از توهمات انسانی قلمداد میکنند.
۲. انحصارگرایی: این رویکرد فقط یک دین را حامل حقیقت و موجب سعادت میداند. طرفداران این رویکرد هرچند ادیان دیگر را مشتمل بر حقایقی میدانند، اما معتقدند که تنها یک دین کامل و نهایی است که انسان را به رستگاری و نجات میرساند. برای مثال، در دین یهود، سعادت فقط در گرو هویت انحصاری قوم یهود تعریف میشود. در مسیحیت، راه نجات تنها در اندیشه مسیحی است و در اسلام، با تأکید بر اندیشه انقیاد و تسلیم در برابر حق، مصداق عینی این تسلیم را پیروی از خدا و رسول اکرم میدانند.
۳. کثرتگرایی دینی (پلورالیزم دینی): این رویکرد معتقد است که همه ادیان راههایی برای نجات دارند و هیچ دینی نمیتواند ادعای انحصار حقیقت را داشته باشد. طرفداران این نظریه بر این باورند که ادیان مختلف، هر یک به شیوهای خاص، حقیقت را منعکس میکنند و همه میتوانند به سعادت و رستگاری منجر شوند (مشکات، 1394: 122).