تألیف: اسماعیل راجی الفاروقی
توحید؛ به منزلهی جوهر و جانمایهی تمدن
توحید به عنوان جانمایهی تمدن اسلامی، دو جنبه یا بُعد دارد:
روش و محتوا.
جنبهی یکم: جنبهی اول را شکلهای اجرا و به کارگیری اصول اولیهی تمدن تعیین میکند. جنبهی دوم را نیز خود آن اصول اولیه مشخص میسازند.
جنبهی دوم: این جنبه شامل سه پایه است که عبارتند از:
وحدت ،عقلانیت و مدارا.
این پایهها شکل تمدن اسلامی را تعیین میکنند و در تمام اجزا
و اعضای آن سریان مییابند.
وحدت
هیچ تمدنی بدون وحدت ایجاد نمیگردد. به طوری که تا عناصر تشکیل دهندهی یک تمدن، متحد و با یکدیگر هماهنگ و منسجم نباشند، تمدنی شکل نمیگیرد بلکه نوعی در هم آمیختهی بر هم انباشته پدید میآید. از این رو، وجود اصلی که عناصر مختلف را یکپارچه سازد و آنها را در چارچوب خود جا دهد، ضروری است. چنین اصلی، مربوط به روابط میان اجزا و اعضا با یکدیگر را به ساختار نظام مند تبدیل میکند که در آن مراتب افضلیت یا درجات اهمیت، از یکدیگر متمایزند.