تالیف: علامه عبدالشکور لکنوی
امیرالمؤمنین ذوالنورين عثمان بن عفان
فتوحات عهد خلافت حضرت عثمان (رضی الله عنه)
در عهد خلافت ایشان دو نوع فتوحات نصیب مسلمانان شد. اول آن ممالکی که در عهد حضرت عمر رضی الله عنه فتح شده و بعداً سرکشی کردند. بار دیگر در زمان حضرت عثمان رضی الله عنه مجدداً فتح شدند. دوم ممالک جدیدی که در آنها جهاد بر پا شده تحت تصرف مسلمانان در آمده اند. در اینجا از هر دو نوع فتوحات تذکره مختصری به طور نمونه بیان می شود:
قسمت اول:
مردم همدان سرکشی و طغیان کردند، این سرزمین بوسیله حضرت مغيرة بن شعبه رضی الله عنه فتح گردید. مردم ری نیز علم طغيان برافراشتند، اما اسلام بار دیگر بوسیله حضرت ابو موسی اشعری و حضرت براء بن عازب رضى الله عنهما غالب شد. در اسکندریه هم آتش بغاوت شعله ور شد. اما با سعی و کوشش حضرت عمرو بن عاص رضی الله عنه این شهر نیز فتح گردید. اهالی آذربایجان هم خیانت کردند اما به وسیلهٔ کوششهای ولید بن عقبه رضی الله عنه باز مسلمانان بر آنجا تسلط یافته و نقاط همجوار آذربایجان نیز فتح شدند. ارمنستان هم فتح شد.
این فتوحات حضرت عثمان رضی الله عنه نظیر خدمت قتال مرتدین بود، که بوسیله حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه انجام یافت.