نویسنده: محبوبی
فصل هشتم: امپریالیزم
۹. پیامدهای امپریالیزم
امپریالیزم، بهعنوان یک پدیده تاریخی و سیاسی، پیامدهای منفی گستردهای بر جوامع تحت سلطه، اقتصاد جهانی، فرهنگها و ساختارهای اجتماعی داشته است. این پیامدها نهتنها در دوران اوج استعمار و امپریالیزم قابل مشاهده بودند، بلکه تأثیرات آنها تا به امروز نیز ادامه دارد. در ادامه به بررسی مفصل پیامدهای منفی امپریالیزم پرداخته شده است.
أ. تخریب اقتصادهای محلی و وابستگی اقتصادی
امپریالیزم با کنترل منابع طبیعی، نیروی کار و بازارهای محلی، اقتصاد کشورهای تحت سلطه را بهشدت تضعیف نموده است. کشورهای استعمارگر با استخراج منابعی مانند: نفت، طلا، الماس و محصولات کشاورزی، این منابع را به کشورهای خود منتقل نموده و در عوض، اقتصاد محلی را به سمت وابستگی به واردات کالاهای ساختهشده، سوق دادند. این روند باعث شد تا صنایع محلی نابود شوند و کشورهای تحت سلطه نتوانند به طور مستقل توسعه یابند. برای مثال: در آفریقا، استعمارگران اروپایی با تمرکز بر استخراج منابع معدنی و کشاورزی، اقتصاد محلی را به سمت تکمحصولی شدن سوق دادند، که این امر باعث آسیبپذیری این کشورها در برابر نوسانات قیمت جهانی شد. همچنین افغانستان، مداخلات خارجی (بهویژه در قرنهای ۱۹ و ۲۰) باعث شد تا اقتصاد محلی به سمت تکمحصولی شدن سوق داده شود و صنایع داخلی نابود شوند. برای مثال، در دوران استعمار غیرمستقیم بریتانیا، افغانستان مجبور شد تا سیاستهای اقتصادی خاصی را بپذیرد که به نفع بریتانیا بود. همچنین در دوران جنگ سرد، افغانستان به دلیل رقابت بین ابرقدرتها (آمریکا و شوروی) به یک اقتصاد وابسته به کمکهای خارجی تبدیل شد. این روند باعث شد تا افغانستان نتواند اقتصاد خود را به طور مستقل توسعه دهد و تا به امروز نیز وابستگی به کمکهای خارجی ادامه دارد (بررسی تحولات افغانستان، 10/6/1401).