نویسنده: نهضت
فصل دوم: حقوق بشر اسلامی
کرامت انسانی در حقوق بشر اسلامی
ب. کرامت اکتسابی: ارزش ناشی از تلاش و تقوا
ادامه:
در حکمت و فلسفه اسلامی نیز، انسان به عنوان موجودی در حال حرکت جوهری به سوی کمال تلقی میشود. این حرکت جوهری باعث میشود که انسان از مراتب پایینتر وجود به مراتب بالاتر صعود کند و به تبع آن، کرامتش نیز افزایش یابد. بنابراین، کرامت انسان نه تنها ذاتی، بلکه اکتسابی نیز هست و انسان میتواند با تلاش و کوشش در مسیر تقوا و کمال، کرامت خود را افزایش دهد.
از سویی کرامت اکتسابی انسان، پایهای برای تعریف حقوق بشر در اسلام است. بر اساس این کرامت، انسان میتواند از طریق تلاش و کوشش خود، به حقوق و امتیازات بیشتری دست یابد. برای مثال، حق مشارکت در امور اجتماعی، حق رهبری و حق قضاوت، همگی بر اساس کرامت اکتسابی انسان تعریف میشوند. قرآن کریم در این باره میفرماید: «وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ» (آل عمران: ۱۰۴). و باید از میان شما گروهی باشند که به خیر دعوت کنند و به معروف امر و از منکر نهی کنند. این آیه از قرآن کریم نشان میدهد که حق مشارکت در امور اجتماعی، بر اساس کرامت اکتسابی انسان تعریف شده است و هر کس که تقوا و صلاحیت بیشتری داشته باشد، میتواند در این امور مشارکت کند.