نقدی بر اندیشه‌های سیاسی

نویسنده: محبوبی
فصل هشتم: امپریالیزم
۴.  انواع امپریالیزم
ج. امپریالیزم فرهنگی «ادامه»

امپریالیزم فرهنگی و رسانه­ای، اگر چه امپریالیزم فرهنگی نسبت به امپریالیزم رسانه­ای عام­تر و دایره­ی شمول آن گسترده­تر است، اما به دلیل قدرت و سلطه­ی رسانه­ها و حجم بالای انتقال فرهنگی رسانه­ها، به­خصوص رسانه­های مدرن، برخی از اندیشمندان مانند: گیدنز، امپریالیزم فرهنگی را در چارچوب تبیین رسانه­ای آن مطرح نموده است. او در این زمینه چنین نوشته است: «موقعیت برتر کشورهای صنعتی و بیش از همه ایالات متحده­ی آمریکا در تولید و گسترش رسانه­ها سبب شده است که بسیاری از محققان از امپریالیزم رسانه­ای سخن بگویند» (گیدنز، 1397: 586). در واقع، صادرات تلویزیونی آمریکا همواره با آگاهی­های تجاری، تبلیغات فرهنگی تجاری را منتشر می­کند که گونه­های محلی بیان فرهنگی را به تباهی تهدید می­کند. این دیدگاه، جهانی­شدن را نیز به‌مثابه‌ی شکلی از «آمریکایی شدن»، که برای دولت آمریکا و منافع شرکت­های خصوصی آن سودمند است، با امپریالیزم فرهنگی ملازم قلمداد می­کند (گریفیتس، 1397: 99). تهدیدی که از سوی ارتباطات الکترونیکی جدید در اواخر قرن بیستم، استقلال کشورها را به چالش می­کشد، می­تواند از استعمار نظامی و سیاسی گذشته به­مراتب خطرناک­تر باشد. رسانه­های جدید بیش از دیگر تکنولوژی­های پیشین غرب از قدرت و نفوذ عمیق به درون فرهنگ کشورهای دیگر برخوردارند که نتیجه­ی آن می­تواند ویرانگری پایان­ناپذیر و تشدید تناقض­های اجتماعی در جوامع در حال توسعه­ی امروزی باشد (گیدنز، 1397: 587).