پس از اینکه مفهوم مسئولیت، اجتماع و مسئولیت اجتماعی بهوضوح بیان گردید، هدف، ارکان، شرایط، فواید مسئولیتپذیری و راهکارهای افزایش مسئولیتپذیری واضح گردید و در ضمن اهمیت روابط اجتماعی، راهکارهای تقویت و عوامل گسست، انواع و ابعاد مسئولیت پذیری روشن شد، اکنون در ذیل به بیان مسئولیتهای اجتماعی افراد پرداخته شده است.
1- نيکوکاري
خداوند متعال در کلام پاکش، قرآنکریم، مسلمانان را نسبت به يکديگر مسئول دانسته و با صراحت و دقت، مسئوليت آنان را نسبت به يکديگر تعيين و مشخص نموده است. در قرآن کریم به کرات گفته شده است که با هم به نيکي رفتار نماييد. بهعنوان نمونه، خداوند –تبارک و تعالی- در سوره بقره، آيه 83 ميفرمايد: «لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ» (بقره، 83). ترجمه: جز خدا را نپرستید، و به پدر و مادر و خویشان ویتیمان ومستمندان نیکی کنید، و با مردم با خوش زبانی سخن گویید، و نماز را بر پا دارید، و زکات بپردازید.
در جای دیگر خداوند متعالی میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ» (نحل، 90). ترجمه: همانا خدا [خلق را] فرمان به عدل و احسان میدهد و به بذل و عطاء خویشاوندان امر میکند و از افعال زشت و منکر و ظلم نهی میکند و به شما پند میدهد، باشد که موعظه خدا را بپذیرید.
کمک به خیریه ها یکی از راههای انجام مسئولیت اجتماعی است که میتواند به صورت فردی یا سازمانی صورت بگیرد. در این شیوه، فرد یا سازمان مربوطه، از طریق خیریهها و با کمک به اقشار آسیب پذیر مانند کودکان کار، زنان فاقد سرپرست، کودکان فاقد سرپرست، ضمن انجام مسئولیت اجتماعی خویش از بروز و تشدید معضلات اجتماعی ناشی از فقر از قبیل اعتیاد، فحشا و بزهکاری پیشگیری نموده و به امنیت و سلامت جامعه کمک نماید.
خداوند –تبارک و تعالی- نیکوکاری را فقط در انجام عباداتی مانند نماز منحصر نمیداند، بلکه احسان و نیکوکاری را در انجام چنین کارهای میداند: «لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ» (بقره، 177). ترجمه: نیکوکاری آن نیست که روی به جانب مشرق یا مغرب کنید (چه این چیز بیاثری است) لیکن نیکوکاری آن است که کسی به خدای عالم و روز قیامت و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیغمبران ایمان آرد و دارایی خود را در راه دوستی خدا به خویشان و یتیمان و فقیران و در راه ماندگان و گدایان بدهد و در آزاد کردن بندگان صرف کند.
مسئولیت اجتماعی افراد در قبال جامعه
