نویسنده: عبدالمنان محبوبی
مسئولیت مسلمان در قبال مسلمانان
فرد مسلمان در جامعه اسلامی در قبال مسلمانان دیگر وظایف و مسئولیتهای به عهده دارد که در ذیل به برخی آنها اشاره شده است:
- خیرخواهی در امور دینی و دنیوی: فرد مسلمان وظیفه دارد تا آنچه را که در امور دینی و دنیوی سودمند میپندارد و آن را نیک تلقی میکند، برای برادر مسلمان خود نیز آن را دوست داشته و انجام آن را توصیه نماید و آنچه را به خود نمیپسندد، چه در امور دینی و در چه در امور دنیوی، برای برادر مسلمانش نیز نپسندد. پیامبر اکرم –صلّیالله علیه و سلم- در این زمینه فرمودهاند: «لا يؤمن أحدكم حتى يحب لأخيه ما يحب لنفسه» (متفق علیه). ترجمه: هیچ یک از شما ایمان کامل ندارد مگر اینکه آنچه را که برای خود دوست میدارد، برای برادرش نیز دوست داشته باشد.
در بیان اهمیت و لزوم نصیحت و خیرخواهی مسلمانان به نسبت یکدیگر روایات متعددی وجود دارد که مجال پرداختن به آنها میسر نیست.
از لزوم خیرخواهی سخن به میان آمد، امّا چه خوب است که معنا و مفهوم آن را هم به طور دقیق بیان گردد تا مقصود توصیههای اسلام از آن عیان گردد.
اگر بخواهیم بسیار ساده و موجَز معنای دقیقی از نصیحت ارائه دهیم، میتوان گفت که در واقع نصیحت یا خیرخواهی شامل هر «کردار و گفتارِ شایستهای است که صَلاح و منفعتی در آن نهفته باشد».
با این حساب توصیهی اسلام به نصیحت و خیرخواهی و مشروطیّت پذیرش عهد و پیمانِ دینداری به آن، بدین مفهوم است که کردار و گفتار مسلمانان همواره شایسته و دارای مصلحت و منفعت باشد. - ارائه بهترین مشوره: هرگاه در کاری با او مشورت نمایند، نظر نیک و خیرخواهانه خود را اعلام نماید. اگر در کار خیر و پسندیده باشد، برادر مسلمانش را به آن راهنمایی، ترغیب و تشویق نماید و اگر در کاری زشت و ناپسند باشد، او از انجام آن کار باز دارد؛ زیرا دین مبین اسلام سراسر خیرخواهی و دلسوزی است. در این مورد امام نووی –رحمهالله- سخن گهربار پیامبر اکرم -صلّیالله علیه و سلم- را در «کتاب المقدمات» ذکر نموده است تا بیانگر این باشد که خیرخواهی مقدمهی دینداری و از ضروریات آن محسوب میشود. پیامبر فرمودهاند: «الدِّینُ النَّصِیحَهُ» (دین سراسر خیرخواهی و دلسوزی است). صحابه کرام –رضیالله عنهم- گفتند: برای چه کسانی؟ پیامبر –صلّیالله علیه و سلم- فرمودند: «لِلَّهِ وَلِکِتَابِهِ وَلِرَسُولِهِ وَلأَئِمَّهِ الْمُسْلِمِینَ وَعَامَّتِهِمْ» (برای الله تعالی، برای کتابش، برای فرستادهاش، برای امامان و پشیوایان مسلمانان و عموم مسلمانان).