ترتیبکننده: کرار
فصل سوم
ادامه صورت و حقیقت
برای ظفر بر حقایق پراکنده در جهان به حقیقت اسلام و ایمان نیازمندیم. چـون صورت اسلام از چیرهشدن و غلبه بر این حقایق عاجز و ناتوان اسـت، هرچنـد ایـن حقایق آمیخته با باطل باشـند و اصـولاصـورت محـض بـر هـیچ حقیقتـی غالـب نمیشود. بدین جهت امروزه با چشم خود میبینیم که صورت اسـلام نمیتوانـد بـر حقایق کوچک مادی غلبه کند، زیرا صورت ولو ظاهرش مقـدس و شـگرف باشـد، فاقد جذابیت بوده و در دلها تأثیر نمیگذارد، اسلام، شهادتین و نماز ظـاهری و نمایشی امروز ما نمیتوانند بر عادتهای حقیر و شهوات پستمان چیره شوند و یا به هنگام بلا و گرفتاری و مشکلات، ما را در مسیر حق ثابت نگه دارند.
توحیدی که در صدر اسلام دلها را آنچنان تحت تأثیر شگرف خود قـرار مـیداد و ترک عادات و غلبه بر شـهوات و جانبـازی و شـهادت و تحمـل رنجهـا و سـختیها و چشیدن تلخیها را در راه خدا بر مردم سهولت میبخشید، حالا نمیتواند بستر را بعد از این که تمام شب در خواب فرو رفتهاند، برای ادای نماز صبح بـه آنهـا تـرک گویـد! آری، آن اعتقادی که بر میل به شراب غلبه میکرد و میان انسان و جـام شـرابی کـه در دست داشت حایل میشد و او هم بدین علت که دین, نوشیدنش را حـرام میدانـد، از نوشیدن آن امتناع میورزید، امروزه نمیتواند هیچ چیزی را امر و یا نهی کند.