نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل اول: معرفی کمونیسم
ادامه تاریخچهی کمونیسمقوانین بنیادین کمونیسم در اواسط قرن نوزدهم به وسیله کارل مارکس و فردریش انگلس تدوین شد که دو اقتصاد دان و فیلسوف سیاسی آلمانی بودند. ولی تا سال ۱۹۱۷ هیچ کشوری با مرام کمونیستی بنیان نهاده نشد. تا اینکه در این سال، انقلاب کارگری در روسیه شکل گرفت که باعث سقوط حکومت تزاری شده و اتحاد جماهیر شوروی بهعنوان اولین کشور کمونیستی پای به عرصه ظهور گذاشت. بنابراین، نقطه آغاز حضور کمونیستها در عرصهی سیاسی، انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ در روسیه به رهبری ولادیمیر لنین بود. در سالهای پس از به قدرت رسیدن کمونیستها، شوروی تحولات و فراز و فرودهای بسیاری را تجربه کرد. دوران حکمرانی لنین و استالین در شوروی کموبیش خبر از ظهور دیکتاتوری جدیدی میداد. اتحاد جماهیر شوروی در زمان مرگ استالین، یک کشور صنعتی و مرکز یک امپراتوری جدید بود. تا قبل از دهه ۱۹۴۰، تنها دو کشور کمونیستی در جهان وجود داشت: شوروی و مغولستان. اما به تدریج و بعد از جنگ جهانی دوم، ایدئولوژی کمونیستی فراگیر شد. تا پایان دهه ۱۹۴۰ بیشتر شرق آسیا و اروپای شرقی تحت حاکمیت کمونیستها بود. اکثر این دولتها در آلبانی، چین، آلمان شرقی، کره شمالی، لهستان، رومانی، ویتنام و چند کشور دیگر نزدیکی زیادی به شوروی داشتند و از سیاستهای کلی شوروی مانند ملیسازی صنایع، تحصیل و درمان رایگان، جمعیسازی کشاورزی و البته سرکوب شدید مخالفان و سیاست تکحزبی پیروی میکردند. در دهه ۱۹۸۰، زمانی که گورباچف رهبری شوروی را در دست گرفت، مهمترین مشکل شوروی کاهش رشد اقتصادی بود. گورباچف سعی کرد فضای سیاسی حاکم بر کشور را بازتر کند و از این طریق بتواند بر مشکلات اقتصادی فایق آیند. اما خیلی زود موج انتقادات همه سیاستهای نظام حاکم را هدف قرار داد و از کنترل خارج شد. در نهایت، زمانی که مجارستان و لهستان دو کشور کمونیستی شرق اروپا، تصمیم گرفتند از حالت تکحزبی خارج شوند و امکان فعالیت برای احزاب دیگر را فراهم کنند، یکی از پس دیگری فروپاشیدند.
سرانجام نوبت به اتحاد جماهیر شوروی رسید و در دسامبر ۱۹۹۱ این نظام از هم پاشید و به دنبال آن، قدرت از دست کمونیستها در افغانستان، کامبوج و مغولستان نیز خارج شد. سایر نظامهای کمونیستی مانند چین که هنوز در قدرت بودند نیز با بحرانها و اعتراضات گسترده روبرو شدند. در حال حاضر، احزاب کمونیستی در روسیه حضور دارند؛ اما تقریباً امکان ایجاد یک حکومت کمونیستی نزدیک به صفر است. در چین هنوز برخی صنایع بزرگ در مالکیت دولت هستند، اما سیاستهای اقتصادی دولت آشکارا به سمت اقتصاد غیرمتمرکز بر پایه مالکیت خصوصی حرکت کرده است. اگرچه حکومت چین از لحاظ اقتصادی تا حد زیادی مشابه نظامهای سرمایهداری عمل کرده است، اما حزب کمونیست چین کوچکترین مخالفتی را برنمیتابد و سرکوب معترضان و منتقدین ادامه دارد. تنها کشوری که اکنون به سبک شوروی اداره میشود، کره شمالی است. کشوری که مطرود جامعه جهانی است، اردوگاههای کار اجباری برای سرکوب و شکنجه مخالفانش دارد و از آزادیهای دموکراتیک در آن خبری نیست.
افغانستان در چنگال کمونیسم
