نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل دوم: افغانستان و کمونیسم
احزاب کمونیستی در افغانستان
جوانان افغان و حلقهی میر سیدقاسم خان
عصر امانی (دوران سلطنت امانالله خان)، دورهی بود که بخشهای فرهنگی و اقتصادی کشور از رونق نسبی برخوردار شد و اقدامات مهمی در حوزههای تعلیم و تربیت، قوانین و سایر ابعاد زیرساختی کشور صورت گرفت؛ اما در این دوره در عرصهی سیاسی، حزب مهمی عرض اندام نکرد و تشکیل نشد. حزب «جوانان افغان» و حلقهی «میر سیدقاسم خان» مهمترین جریانهای سیاسی بودند که با گرایش چپی و رادیکال در این عصر و زمان پا به ظهور گذاشتند. دکتر حقشناس پیرامون جریان «جوانان افغان» که در عصر امانی شکل گرفته است، مینویسد: «اولین هستهی چپ به نام «جوانان افغان» در کابل بنیانگذاری شد که میر غلام محمد غبار و عبدالرحمن لودی و غلام محمد میمنگی از اعضای آن بودند» (حقشناس، 1363: 303). قابل به یادآوری است که اعضای این دو جریان سیاسی را بیشتر افراد تحصیل کرده تشکیل میدادند که عدهی از آنها، از جمله: عبدالرحمن لودی، تاجمحمد خان پغمانی، فیضمحمد خان باروتساز کابلی و فقیراحمد خان، پس از حکومت امانالله خان اعدام شدند (غبار، 1390: 2/680-681).
این دو جریان سیاسی، جریدهی تحت نام «ستاره افغان» را به گونهی مشترک نشر میکردند و هیئت تحریر این نشریه را افرادی از هر دو جریان تشکیل میداد. از جمله نویسندگان برجستهی آن میتوان به میر غلام محمد غبار اشاره کرد که از جریان «جوانان افغان» در این نشریه نمایندگی میکرد. اعضای این دو جریان سیاسی (جوانان افغان و میر سیدقاسم خان)، در جرگههای بزرگ پغمان که در سالهای 1924-1928م برگزار شد، مشارکت فعال داشتند و همچنین در مجالس تصمیمگیری ارگ که در سالهای 1921-1928م پیرامون روابط افغانستان با انگلستان و دیگر برنامههای اصلاحی برگزار میشد، حضور همهجانبه داشتند (همان، 681). این بیانات غلام محمد غبار، بیانگر مشارکت و فعال بودن جریان سیاسی «جوانان افغان» و «میر سیدقاسم خان» در عرصهی سیاست کشور است.