برگرفته از کتاب: فقه خانواده (وهبه زحیلی)
ترتیب کنند: نورالحق خادمی
موضوع: شرطهاي ازدواج
شروط صحت نكاح
آثار و پيامدهاي ازدواج
انواع حقوق و مسئوليتها ( حقوق شوهر)
6- تأديب مشروع
هرگاه زن راه نافرماني و سركشي را در پيش بگيرد و كارهاي ناصوابي را انجام بدهد، شوهر حق دارد كه براي اصلاح او اقداماتي را انجام بدهد. قرآن مجید اين اقدامات را به چهار مرحله تقسيم نموده و ميفرمايد:
{ الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا (34) وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا } … (النساء / 34-35)
“مردان سرپرست (و نگهبان ) زنانند؛ زيرا خداوند (براي اداره امور منزل و مسئوليتهايي را بر عهده مرد قرار داده و براي اداي اين مسئوليتها) بعضي (از مردان) را بر برخي (از زنان) برتري بخشيده است و از اموال خود براي (خانواده) خرج مينمايند. زنان خوب و صالح آنهايي هستندكه فرمانبردار (اوامر خداوند و دستورات مشروع شوهران خود) بوده و اسرار (زناشويي) را نگاه ميدارند زيرا خداوند به حفظ آنها دستور داده است و زناني را كه از سركشي و نافرماني آنها نگران هستيد، نصيحت كنيد (اگر مؤثر واقع نشد) از همبستري با آنها خودداري كنيد و بستر خويش را جدا نمائيد! (اگر باز هم كارساز نبود) آنها را به روش مناسب تنبيه بدني بنمائيد. پس اگر به راه صواب آمدند و مطيع فرمان (مشروع و معقول) شما شدند ديگر آنها را آزاد ندهيد، بيگمان خداوند بلندمرتبه و بزرگوار است * اگر (ميان زن و شوهر اختلاف پيش آمد) و نگران بوديد كه باعث جدايي ميان آنها بشود، داوري از خانواده شوهر و داوري را از خانواده زن (انتخاب كنيد و براي حل اختلاف نزد آنها) بفرستيد اگر اين دو داور به راستي بخواهند آنان را آشتي بدهند، خداوند آن دو را موفق مينمايد. بيگمان خداوند مطلع (بر ظاهر مردم) و (از اسرار نيات آنها) آگاه است”.
اين آيه قرآن بيانگر اين حقيقت است كه زنان صالحه و پرهيزكار و ملتزم نيازي به ارشاد و تنبيه ندارند. اما زناني كه راه سركشي و نافرماني را در پيش ميگيرند، به تنبيه و اصلاح احتياج پيدا ميكنند و به خاطر جلوگيري از فروپاشي خانواده و اصلاح و تهذيب، مراحل زير بايد عملي بشود.
اول: اندرز و ارشاد. مرد با روشي حكيمانه و پسنديده همسر خويش را كه راه عناد و نافرماني را در پيش گرفته، نصيحت كند و با شيوههاي مختلف اشاره و كلام و گاهي با عتابي آرام توجه او را به مسئوليت خويش جلب نمايد.
دوم: ترك همبستري. چنانچه موعظه حكيمانه و دلسوزانه كارساز نباشد، شوهر بستر خود را از او جدا كند و در اطاقي ديگر يا دورتر از او بخوابد؛ زيرا چنين روشي ميتواند بر روي او تأثير رواني بگذارد و او را وادار به تجديدنظر در سركشي و نافرماني خود بنمايد. به هر صورت مدت زمان ترك بستر نبايد از چهار ماه ـ كه مدت ايلاء است ـ بيشتر باشد.
ادامه دارد…
رابطه اسلام و خانواده
