نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل سوم: اوضاع افغانستان در عصر کمونیسم
وضعیت ادبی
داستان در دورهی کمونیستی
ادامه
در عصر کمونیستی توجه زیادی به چاپ و نشر داستان صورت گرفته است؛ چنانکه برخی از داستانهای گذشته (زمان امیر حبیبالله خان) در این دوره دوباره اقبال چاپ یافته است. به گفتهی حسین فخری: «تب داستان نویسی چنان بالا میگیرد که دستگیر پنجشیری [یکی از وزرای وقت] و رئیس اتحادیه نویسندگان، داستان «ملاک» را در [مجله] ژوندون به چاپ میرساند و سلطانعلی کشتمند، صدراعظم کشور داستان «ثمرۀ دوستی» را در رسالهی کوچک و مستقلی چاپ و منتشر میکند» (همان، 24).
پس از آخرین بازماندهی رژیم کمونیستی (نجیب) در سال 1371 هجری شمسی، مجاهدین زمام مملکت را به دست گرفتند. با روی کار آمدن مجاهدین که سالهای با ادعای آزادی، استقلال و مردمسالاری جنگیده بودند، وجود همهی فرهنگیان را امید به فردای بهتر پر کرده بود. اما شوربختانه چنین نشد و دولت اسلامی مجاهدین افغانستان تا پایان عمر خویش درگیر جنگهای خانمانسوزی شد که همهی آرزوها را خاکستر مبدل کرد.
خلاصه اینکه کمونیستها پس از روی کار آمدن در افغانستان، ته تنها بر اوضاع سیاسی اثرگذار بودند، بلکه در عرصهی فرهنگ و ادب نیز تأثیر بسزایی گذاشتند. در ابتدای کار، تأثیرات دولت کمونیستی بر ادبیات نه تنها سازنده نبود، بلکه مخرب و ویرانگر نیز بود. در این نظام همه چیز در خدمت اهداف کمونیستی تعبیر و تفسیر میشد. رسوخ رنگ سرخ که نماد کشورهای سوسیالیستی از جمله شوروی سابق و چین کمونیست بود، در ادبیات افغانستان به شکل افراطی وارد شد تا حدی که همهی مردم اعم از عامی و تحصیلکرده در برابر این روش ناچار به واکنش شدند.
والله اعلم بالصواب