تالیف: وهبه زحیلی
ترتیب کنند: کـرار
موضوع:حقوق اطفال و سالمندان
فقهای گرانقدر و پاکسیرت مسلمان مرحله جنین را به دست فراموشی نسپرده و احکام مربوط به حقوق جنین را در راستای محافظت از مصلحت زندگی و آینده کودک و جلوگیری از سربار دیگران شدنش، تهیه و تدوین نمودهاند، تا زمینه لازم برای عقدههای روانی و ایجاد کینه از دیگران ـ چنانچه پدر و مادری به خوبی از حقوق مادی و معنوی او محافظت ننمایند ـ فراهم نگردد.
اما احکام مربوط به جنین از خلال اهلیت او شناخته میشود؛ زیرا اهلیت بر دو نوع است: «اهلیت وجوب» و «اهلیت اداء» و هریک از آنها یا ناقص و ناتمام است یا کامل و تمام، که این نقصانی و کمال به مراحل زندگی کودکان از حالت جنین تا رسیدن به دوران بلوغ، ارتباط دارد.
تحولات جنین
اهلیت وجوب ناقص برای جنین اهلیتی است ثابت و قابل قبول. بدین معنی که او در همان حالی که جنین است اهلیت آن را دارد که چنانچه زنده به دنیا آمد، حقوقی به او تعلق بگیرد. بدون آنکه مسئولیتی متوجه او بشود. بدین ترتیب که برای جنین حقوق چهارگانهای که نیاز به قبول و پذیرش او ندارد ثابت میگردد:
1- حق انتساب به پدر، مادر و خانواده
2- حق ارث بردن از پدر، مادر و خویشاوندان
3- استحقاق تعلق گرفتن اموال از طریق وصیت دیگران
4- استحقاق تعلق گرفتن وقف خویشاوندان یا بیگانگان به او.
اما هیچگونه مسئولیت و تکلیفی متوجه او نمیشود.
بر این اساس حقوق و تعهداتی مانند: خرید، فروش و بخشش که نیاز به قبول یک طرف دارد، برای او ثابت نمیشود؛ زیرا جنین از بیان، فهم و تکلم به چنین الفاظی عاجز است. همچنین بخشش، صدقه و فروش از جانب او صحیح نیست. هرکس که از جانب ولی چنین چیزی از اموال به او بخشیده شود، یا خریداری گردد، درست نیست و به مالکیت او در نمیآید و از اموال جنین نباید چیزی برای خویشاوندان فقیر او صرف بشود.