نبی رحمت

تالیف: سید ابوالحسن ندوی
وضعیت دینی و فرهنگی یهود
ادامه
یهودی‌ها نتوانستند تفوق و صلاحیت خود را مانند یک امت صاحب کتاب و رسالت به اثبات برسانند و به عنوان وارثان پیامبران گذشته نقشی در اصلاح و تحول جامعه داشته باشند. بت‌پرستی عرب‌ها و جاهلیت منحط آن روز باعث تحرک یهودی‌ها نشد، آن‌ها حتی مردم را به عقیده توحید که از امتیازات‌شان بود، دعوت نکردند.
شاید عامل اصلی بی‌تفاوتی یهودی‌ها این بود که آن‌ها دوست نداشتند غیر اسرائیلی‌ها را به دین انبیای خود دعوت نمایند.
به گفته اسرائیل ولفنسون و خانم مریم جمیله، تازه مسلمان که قبلاً از یهودیان آمریکا بود، یهودی‌ها در طول تاریخ از دعوت دیگران به دین خود خودداری نموده‌اند. علاوه بر آن یهودی‌ها به قدری تن‌پرور و سرگرم امور اقتصادی بودند که اصلاً فرصت چنین کاری را نداشتند.
البته بدون تردید می‌توان گفت که تعدادی از عرب‌های «أوس» و «خزرج» و بقیه قبایل اصیل عربی بنابر علاقه یا تأثیر ازدواج و محیط، دین یهودی را پذیرفته بودند. به همین دلیل در این میان شاعر معروف «کعب بن الاشرف» که به «نضری» شهرت داشت، در اصل از قبیله «طی» بود که پدرش در بنی‌نضیر ازدواج کرده بود. «کعب» از همان کودکی به عنوان یک یهودی فعال پرورش یافت.
ابن هشام می‌گوید:
کان رجلاً من طیء ثم احد بنی نبهان و كانت امه من بنی النضیر.
او نخست از قبیله «طی» و سپس از بنی‌نبهان بشمار می‌رود و مادرش از بنی‌نضیر بود.
در میان عرب رسم عجیبی وجود داشت و آن این که اگر کسی فرزندش زنده نمی‌ماند، نذر می‌کرد که اگر برایش فرزندی متولد شود و زنده بماند، او را به یهودی‌ها سپارد تا به دین آن‌ها گرویده شود. بسیاری از عرب‌ها از همین راه یهودی شده بودند.
در سنن ابوداود این روایت به چشم می‌خورد:
می‌فرماید: «عن ابن عباس رضی‌الله عنهما قال: كانت المرأة تكون مقلاة فتجعل على نفسها ان عاش لها ولد ان تهوده فلما اجليت بنو النضير كان فهيم من أبناء الأنصار فقالوا لاندع أبناءنا، فانزل الله تعالى: لا اكراه في الدين قد تبين الرشد من الغي».
ابن عباس (رضی‌الله عنهما) روایت می‌کند: «هر زنی که بچه‌اش زنده نمی‌ماند، نذر می‌کرد که اگر بچه‌اش زنده بماند، او را یهودی می‌گرداند. از همین طریق عده‌ای یهودی شدند. وقتی بنی‌نضیر جلای وطن شدند، فرزندان انصار نیز در میان آن‌ها بودند. انصار گفتند که ما فرزندان خود را نمی‌گذاریم. در همین مورد آیه نازل شد که هیچ نوع اکراه و اجباری در دین نیست. هدایت از گمراهی مشخص شده است.»