تالیف: وهبه زحیلی
موضوع:حقوق اطفال و سالمندان
ب: خانه سالمندان
براساس اصول و ارزشهای دینی و اجتماعی سالمندان باید در کنار دیگر اعضای خانواده و در کانون گرم و پر از صفا و صمیمیت آن زندگی کنند. در همان منزل و محل سکونتی که غالباً برای فراهم نمودن آن، همه سختیها و مشکلات را به جان خریدهاند و فرزندانش را در آن تربیت و سرپرستی کردهاند، لازم است همه خویشاوندان، فرزندان، برادران، خواهران و … فضای زندگی خانوادگی را برای آنها با مهر، محبت و مراقبت، بسیار باصفا و دلپذیر نمایند؛ زیرا زمانی که انسانی در خانه خود یا فرزندان و خویشاوندان زندگی کند، احساس عزت و سربلندی می نماید، اما چنانچه در خانه سالمندان سالهای پایانی عمرش را سپری نماید، احساس حقارت و غربت مینماید و دیگران او، خانواده، فرزندان و خویشاوندانش را با چشم استهزاء و حقارت نگاه میکنند. در واقع فرزندان و خویشاوندانی که به جز در موارد بسیار استثنایی ـ که امکان نگهداری آنها به خاطر ضرورت مراقبتهای پزشکی در خانه میسر نباشد ـ بزرگان خود را به خانه سالمندان میفرستند، مرتکب جنایی اخلاقی گردیده و به واجب و مسئولیت شرعی و اجتماعی خود پشت کردهاند؛ زیرا رسول خدا صلیالله علیه و سلم فرمودهاند: «همین گناه برای انسان کافی است که موجود زندهای را به دست تباهی، هلاکت و زحمت بسپارد».
اما اگر معذورتی شدید وجود داشته باشد یا اینکه فرد سالمند از بیماری سختی رنج ببرد که امکان پرستاری از او در منزل وجود نداشته باشد یا به بیماریهایی مانند صرع و رعشه و دیوانگی غیرقابل تحمل مبتلا بگردد و برای افراد عادی قابل تحمل نباشد، یا اینکه فرزند و خویشاوند نزدیکی وجود نداشته باشد، چنین افراد را به ناچار می توان در مراکز درمانی یا خانههای مجهز سالمندان که دارای امکانات کافی برای پرستاری از آنها باشند، قرار داد، اما نباید از سرکشی مداوم، مهربانی، دلسوزی و ماندن در کنار آنان غفلت بشود و این کارها جزو امور و موازین همکاری و تفاهم اجتماعی و خانوادگی به شمار میآید.
کسانی هم که از اینگونه سالمندان بیمار مراقبت و پرستاری مینمایند، لازم است، بردبار و باتحمل باشند، و از اشتباهات و ایجاد مزاحمتهای آنان چشمپوشی نمایند و به هیچوجه آنها مورد اذیت، آزار، تحقیر و تمسخر قرار ندهند؛ زیرا چنین برخوردهای ناروایی با کرامت و شخصیت انسانی سازگار نیست و موجب بیشتر شدن بیماری و اضطراب او شده و قربانی بیماریهای دیگر نیز خواهد شد. از طرف دیگر قرآن بسیاری از مسئولیتها را از دوش بیماران و سالمندان و افراد علیل برداشته و میفرماید:
﴿لَّيسَ عَلَى ٱلأَعمَىٰ حَرَجٞ وَلَا عَلَى ٱلأَعرَجِ حَرَجٞ وَلَا عَلَى ٱلمَرِيضِ حَرَجٞ﴾ [النور:61].
«بر نابینا و لنگ و بیماران (و ضعیفان و سالمندان) مسئولیت و بازخواستی نیست».
فقـه خـانواده
