تالیف: سید ابوالحسن ندوی
اوضاع اقتصادی و تمدنی
«یثرب» بنابر وضع طبیعی، آن منطقهای حاصلخیز بود. شغل عمده مردم، کشاورزی و باغداری و مهمترین محصولات آن خرما و انگور بود. باغهای زیادی از درختان خرما و انگور وجود داشت.
قرآن کریم باغها و کشتزارهای آن را به «جنّت معروشات و غیر معروشات» و «نخیل صنوان و غیر صنوان» تعبیر کرده است.
در کشتزارهای آن حبوبات و سبزیجات گوناگون کاشته میشد. خرما از محصولات عمده میانه بشمار میرفت و در ایام قحطی و خشکسالی نیاز غذایی مردم را تأمین میکرد. خرما تقریباً مانند پول در معاملات و خرید و فروش مورد استفاده قرار میگرفت. درختان نخل
منبع درآمد خوبی بودند نهتنها از آن استفاده غذایی حاصل میکردند بلکه در ساختن خانه و برای سوخت و غذای حیوانات نیز از آن استفاده میشد.
در «مدینه» انواع گوناگونی از خرما وجود داشت که شمارش آن مشکل است. مردم «مدینه» در زمینه بهرهبرداری از درختان خرما و افزایش محصولات آن، مهارتها و تجربههای خوبی داشتند، از آن جمله یکی «تأبیر نخل» یعنی پیوند زدن خوشه نر با ماده بود.
مردم «مدینه» در کنار باغداری و کشاورزی نسبت به تجارت و کاسبی نیز به التفات نبودند، ولی در این زمینه به اهل مکه نمیرسیدند زیرا مردم «مکه» به دلیل کمآب بودن منطقهشان بیشتر به تجارت پرداخته و برای این منظور دست به مسافرتهای طولانی در گرما و سرما میزدند.
نبی رحمت
